پادشاهي نوذر يا داستان آرش كمانگير؛ دوراهي موبدان در انتخاب يك روايت

در ميان متن‌هاي تاريخي‌اي كه در چهار سدۀ نخست اسلامي به زبان فارسي و عربي نوشته شده، تنها در دو كتاب شاهنامۀ فردوسي و غرر اخبار ثعالبي به پادشاهي نوذر اشاره شده است. بيشتر تاريخ‌نويسان پس از منوچهر به پادشاهي افراسياب و زَو/زاب مي‌پردازند و سخني از پادشاهي نوذر در ميان نيست. از سوي ديگر داستان آرش كمانگير كه بسياري از تاريخ‌نگاران آن را در پادشاهي منوچهر مي‌دانند در شاهنامۀ فردوسي نيامده و فردوسي تنها در چند بيتِ پراكنده در داستان‌هاي گوناگون به لشكركشي افراسياب در زمان منوچهر و نام آرش اشاره كرده است. اين جستار با روش تحليل اسناد در پي پاسخ به اين پرسش است كه آيا ميان نبودِ داستان آرش در شاهنامه و نيامدن پادشاهي نوذر در متن‌هاي تاريخي ارتباطي وجود دارد. با توجه به شواهد مي‌توان احتمال داد كه پادشاهي نوذر در خداينامه نبوده است و نويسندگان شاهنامۀ ابومنصوري از كتاب ديگري داستان پادشاهي نوذر را روايت كرده‌اند. از سوي ديگر داستان آرش كمانگير به اين دليل در شاهنامۀ ابومنصوري و به تبع آن در شاهنامۀ فردوسي نيامده كه موبدان بايد دو بار به پادشاهي افراسياب در ايران اشاره مي‌كردند و اين با روايت‌هاي تاريخي در تضاد بوده است.