مأخذ شناسي روايت‌هاي فردوسي ‌نامه

فردوسي‌ نامه، مجموعه‌اي سه‌جلدي، شامل رواياتي دربارۀ فردوسي، پهلوانان شاهنامه، چند داستان غير حماسي و تعدادي روايت دربارۀ محلّ زندگي راويان است كه نام‌هاي شاهنامه‌اي دارند. تاكنون تصوّر عموم پژوهش‌گران حوزۀ ادبيّات حماسي و ادبيّات عاميانۀ ايران بر اين بوده كه اين روايات، شفاهي هستند و سينه‌به‌سينه نقل شده‌اند. در اين پژوهش، با مراجعه به منابع مكتوب، نشان داده‌ايم كه عمدۀ اين روايات، برگرفته از منابع مكتوب هستند و برخي افراد كه اين روايات را براي درج در اين مجموعه، براي انجوي‌شيرازي فرستاده‌اند، داستان‌هاي ارسالي خود را از روي منابع مكتوب رونويسي كرده‌اند. منبع عمدۀ آنها نيز شاهنامه‌هاي منثوري است كه از عصر صفويّه رواج پيدا كردند و تقريباً در هر روستايي يافت مي‌شوند. با بررسي و جست‌وجو در منابع مكتوب و شواهدي كه در خود روايات موجود است، نشان داده‌ايم كه حدود 69 درصد از حجم روايات موجود در اين مجموعه، داراي منبع مكتوب هستند، 12 درصد روايات، غيرحماسي هستند و ارتباط عميقي با فردوسي و شاهنامه ندارند (جز در نام‌ها)، برخي از اين روايات از منابع مكتوب گرفته شده‌اند و برخي ديگر نيز ماهيتاً نمي‌توانند منبع مكتوبي داشته باشند و تنها 19 درصد از كلّ مجموعۀ روايات، منبع مكتوب ندارند و از آن دسته داستان‌هاي شفاهي عاميانه‌اي محسوب مي‌شوند كه هيچ‌گاه نيازي به مكتوب‌شدن نداشته‌اند و كوتاهي و جذّابي آنها براي تودۀ مردم، شاهدي بر اين مدّعاست.