چالش ساختارهاي نظارتي و بازتعريف مفاهيم «خود» و «ديگري» در رمان زيبا صدايم كن

مقالۀ حاضر به‌‌بررسي مقولۀ «فرهنگ نظارتي» و ارتباط آن با مقولۀ خانواده در ادبيات نوجوان مي‌پردازد. نويسنده با بهره گيري از نظريات منتقداني نظير فوكو و فلنگن و تمركز بر موضوعاتي نظير «نگاه خيره»، «نظارت خودخواسته» و «نظارت عرضي» در‌پي پاسخ به اين پرسش بنيادي است كه چگونه «فرهنگ نظارتي» نوين بر هويت نوجوان و تعريف پديدۀ شهروندي وي تأثيرگذار است؟ بدين منظور كتاب زيبا صدايم كن، نوشتۀ فرهاد حسن‌زاده، بررسي مي‌شود تا با استفاده از شيوه‌ي توصيفي ـ ‌تحليلي و تمركز برساختارهاي نظارتي نه‌تنها به‌چگونگي كاركرد آنها در حفظ ساختارهاي فرهنگي حاكم بپردازد، بلكه تأثير آنها را در شكل‌گيري هويت نوجوان و تعريف وي از «خود»، «ديگري» و ارزش‌هاي اخلاقي مورد بررسي قرار دهد. چنين استدلال مي‌شود كه همگام با گفتمان پسا-اومانيستي رسالت ادبيات نوجوان نيز، علي‌رغم نقش ويژه آن در دروني كردن ساختارهاي نظارتي و هنجارها، تغيير كرده است؛ به‌ديگرسخن، اين آثار با ارائۀ تصوير قهرماني شورشي و ساختارگريز «ضدروايتي» را رقم مي‌زنند تا از يك سو گسترۀ ساختارهاي سلسله‌مراتبي نظارتي را به‌تصوير كشند و از سوي ديگر محدودۀ طغيان در برابر نظم اجتماعي را تعيين كنند؛ بدين‌ترتيب، نوجوان به ادراكي نويني از مقوله‌هاي «نظارت»، «خود»، «ديگري» و اخلاق فردي مي‌رسد كه لازمۀ حيات مدني امروزه به‌شمار مي‌رود.