تحليل نقش نُه منظومه پهلواني پس از شاهنامه در گسترش فضيلتهاي اخلاقي

زمينه و هدف: نظامهاي فلسفي و مذهب همواره در پي پاسخگويي به اين سؤال بوده اند كه انسان چگونه ميتواند به هماهنگي رواني، آرامش و شادكامي دست يابد؟ مطالعات حاكي از آن است كه عبور از بحرانهاي رواني بشر امروز و بهبود وضعيت او، بدون تغيير نگرش و سبك زندگي وي، غيرممكن مينمايد و در اين راستا استفاده از ظرفيتهاي علوم مختلف در كمك به دانش روانشناسي ضروري است. در اين ميان، ادبيات بواسطه گستره نفوذ خود، ازجمله دانشهايي است كه قابليت كمك به تغيير و اصلاح ديدگاه آدمي را دارد. متون حماسي بجهت ارزشهاي پهلواني و اسطوره اي و بسامد بالاي ويژگيهاي مثبت اخلاقي، از اين حيث گزينه مناسبي براي واكاوي و تحليل است. جستار حاضر، با رويكرد اسطوره شناسي ساختارگرا، سعي بر آن دارد كه به چگونگي تأثيرگذاري فضايل پربسامد در نُه منظومه پهلواني پس از شاهنامه (بانوگشسپ نامه، برزونامه، بهمن نامه، جهانگيرنامه، سام نامه، شهريارنامه، فرامرزنامه، كك كوهزادنامه و گرشاسپ نامه) بر نگرش و سبك زندگي بپردازد. روش مطالعه: روش گردآوري اطلاعات در اين پژوهش، كتابخانه اي بوده و تحليل داده ها نيز عمدتاً بصورت كيفي و بعضاً كمّي صورت گرفته است و روش استدلال، استقرايي ميباشد. يافته ها: طي اين جستار، در شخصيت پهلوانان منتخب، در نُه منظومه پهلواني پساشاهنامه، بسامد زياد فضايل شخصيتي (خرد و دانش؛ انسانيت و عشق؛ شجاعت؛ عدالت؛ اعتدال؛ تعالي) مشاهده شد؛ بگونه اي كه شخصيت اين پهلوانان مصداق شكوفايي موردنظر روانشناسي مثبت در عصر حاضر است. نتيجه گيري: نتايجي كه پس از سنجش قابليتهاي اين آثار در امكان افزايش ميزان گرايش به بهباشي و نيل به رضامندي به دست آمد بيانگر آن است كه روايات اين متون با حضور پهلوانان كه تجسم‌يافته ايزدان اسطوره اي هستند و ساير عناصر اساطيري كه برخاسته از ناخودآگاه جمعي است، توانايي تأثيرگذاري بر ضمير ناخودآگاه انسان را دارد؛ بنابراين منظومه هاي مذكور، با بهره مندي از بسامد زياد صفات مثبت شخصيتي و بكارگيري كهن الگوها، داراي ظرفيتهاي بالقوه اي است كه توجه انديشمنداني را ميطلبد كه دغدغه بحرانهاي رواني و مصائب حاصل از آن را دارند.