نگاهي به سبك انواع تشبيهات تأويلي در شعر مولوي (با تأكيد بر قصّۀ روايي و قرآني حضرت عيسي(ع))

زمينه و هدف: يكي از ويژگيهاي فكري شعر مولوي بكارگيري مفاهيم قرآني ازجمله بهره گيري از شخصيتهاي قرآني است. مولوي صرفاً در بكارگيري اعلام قرآني، نگاه تلميحي اقتباسي ندارد؛ بلكه او با نگاه هرمنوتيكي، عناصر قصّه هاي قرآني بويژه شخصيت پيامبران را تأويل ميكند. مولانا در اين فرايند خلاقانه عمل ميكند و تصاوير بلاغي از تأويلات خود ميسازد. روش مطالعه: نگارندگان اين پژوهش با توصيف و تحليل داده ها بعد از بيان كليات، انواع تشبيه تأويلي فشرده برخاسته از قصّۀ قرآني عيسي (ع) را تحليل ميكنند تا رابطۀ معنادار بسامدها مشخص گردد. يافته ها: در اين پژوهش پربسامدترين نوع تشبيه، تشبيه فشردۀ (بليغ) اضافي است كه مولانا ابتدا قصّه يا آيۀ قرآن را بر مبناي قاعدۀ جري و تطبيق و رهيافت به باطن تأويل ميكند؛ آنگاه طبق شيوۀ بلاغي خود، تصاوير بديعي همچون عيسي روح، مريم عشق، گهوارۀ قالب، دجّال غم، مريم ني و... مي‌آفريند و اين بيانگر آن است كه مولوي با رويكردي دروني و معرفتي به قصص و شخصيتهاي قرآني مينگرد و نگاه نو به شخصّيت پيامبران ازجمله حضرت عيسي (ع) دارد. نتيجه گيري: مولانا قصّۀ عيسي (ع) را كه امري بيروني است با ذهنيات و مشرب ذوقي خود مي‌آميزد و با چشم‌اندازي عرفاني آن را تأويل ميكند و اين باب را بر مخاطب گشوده است كه هركسي به فراخور فهم و نگرش خود ميتواند تصاوير و تركيبات نغز و بلاغي در سايۀ تأويل ايجاد نمايد. در اين مقاله نگارندگان شكلهاي تشبيه فشرده را بلحاظ نوع تأويل و ابداعي و تقليدي بودن و نيز حسي و عقلي بودن تبيين كرده اند.