بررسي سبك شخصي ايرج ميرزا

زمينه و هدف: اشعار ايرج ميرزا، بعنوان مطرحترين شاعرِ روزگار ما، شايستۀ مداقۀ بسيار است و مباحث سبك‌شناسي بسبب اشتمال بر دانشهاي گوناگون ادبي، روشي مهم در بررسي آثار ادبي است؛ بنابراين بررسي سبك‌شناسانۀ اشعار ايرج ميرزا، از دو جهت ضروري است؛ يكي جبران كمكاري ما در باب شاعري بزرگ و ديگر اهميت بحثهاي سبك‌شناسي. هدف از اين پژوهش، معرفي سبك شخصي ايرج ميرزا بعنوان شاعري صاحب سبك است؛ چنانكه باقر صدري نيا اشعارش را «استثنايي» در دورۀ مشروطه برميشمرد و غلامحسين يوسفي او را برخوردار از بلاغتي خاص معرفي ميكند. روش مطالعه: پژوهش حاضر، مطالعه اي نظري است كه به شيوۀ توصيفي - تحليلي، بر ديوان اشعار ايرج ميرزا انجام شده است. اين ديوان اشعار به اهتمام محمدجعفر محجوب در نشر انديشه منتشر شده است. در پژوهش پيشِ‌ رو و در بررسي سبك شخصي او، تنها وجوه غالب ذكر شده، به اين معني كه ممكن است در اشعار ايرج ميرزا استعاره هاي نابي هم وجود داشته باشد اما چون وجه غالب نيست، به آن اشاره نشده است. يافته ها: ايرج ميرزا ويژگيهاي پربسامد سبك شخصي و ابتكاراتش را در محور همنشيني و در سطح زبان نشان ميدهد و در اين راستا غلبه در اشعار او با تشبيه و كنايات و ضرب‌المثلهاي زندۀ امروزي است و مجاز و استعاره و بطور كلي انحراف از نرم در محور جانشيني در شعرش داراي بسامد اندكي است. نتيجه گيري: تشبيهاتي با وجوه شبه بديع، كنايات و مثلهاي زندۀ معاصر، دارا بودن گنجينۀ گسترده از لغات و مفردات نو و كهن و دخيل و قدرت احضار بهنگام آنها، همراهي و موافقت كم‌نظير واژه ها در زنجيرۀ نحوي، گزينش واژه ها با رعايت تناسبات آوايي و معنايي، قدرت ساخت واژه ها و صفات نو در هنگام نياز و انتقادات اجتماعي در كنار طنزي مليح، شاعري متفاوت و صاحب سبك از او ساخته است.