بررسي و تحليل جايگاه و كاركرد سكوت در نگاه مولوي و نيكوس كازانتزاكيس

زمينه و هدف: «سكوت» با وجود تمام زوايا و ابعاد آن، يكي از رموز تعالي انسان در مراحل سير و سلوك عرفاني است. در اين گفتمان وقتي زبان و ذهن به مقام سكوت ميرسند، خداوند از زبان عارف سخن ميگويد و گوياي خموش رنگ ميپذيرد. مولوي از جمله عرفايي است كه تأكيد فراواني بر «خموشي زبان و ذهن» دارد و البته پيشتر در قالب پژوهشهاي متعدد به اين جنبه از ساحت گفتاري مولوي پرداخته شده است. از سويي ديگر، يكي از متفكران معاصر در حوزۀ عرفان و فلسفۀ غرب كه در زمينه هاي معرفتي، شباهت فراواني با انديشه مولوي بويژه در مقولۀ «سكوت» دارد «نيكوس كازانتزاكيس» است كه در اين مقاله به بررسي مفهوم سكوت، اهميت و كاركردهاي آن و دلايل و عوامل آن در نظر اين دو انديشمند ميپردازيم. روش مطالعه: روش پژوهش در اين مقاله، تحليلي مقايسه اي و هدف آن، درك و دريافت چگونگي و منطق انديشگاني مولوي و كازنتزاكيس در بحث سكوت و بررسي انواع، روشها و فوائد آن در ساحتهاي باور، ميل و رفتار است. در اين پژوهش با هدف بررسي مفهوم سكوت، مهمترين آثار مولوي (مثنوي و ديوان كبير) و كازانتزاكيس (گزارش به خاك يونان، سرگشتۀ راه حق، زورباي يوناني، تصوف و تجربه هاي معنوي) مورد بررسي قرار گرفته است. يافته ها: شباهتهاي زيادي در انديشۀ مولوي و كازانتزاكيس با وجود تفاوتهاي فكري و گفتماني وجود دارد؛ در نظرگاه اين دو متفكرِ فرزانه، درازگويي/ پرگويي بزرگترين آفت و آسيب ذهني و رواني است كه مهمترين نتايج آن، آلودگي روح و عدم تعالي آن است. نتيجه گيري: سكوت زبان، منجر به سكوت ذهن شده و درنتيجه انسان را براي شنيدن «نداي پروردگار» مهيا ميكند.