موضوع‌شناسي فقاع و امكان‌سنجي تطبيق آن بر مصاديق نوپديد (مباني فقهي تبصره ماده 264 ق.م.ا)

در تبيين موضوع فقاع از سه جهت اختلاف وجود دارد: 1-ماده اوليه؛ 2-مسكر بودن؛ 3-غليان. از آنجا كه امروزه نوشيدني‌هايي مانند آبجو، ماءالشعير و نوشيدني مالت در بازار وجود دارد كه احتمال صدق آنها بر فقاع وجود دارد و پژوهش منسجمي نيز در زمينه موضوع‌شناسي فقاع صورت نگرفته‌است، انجام پژوهشي فقهي در اين زمينه ضروري به نظر مي‌رسد. در اين نوشتار كه با روش توصيفي-تحليلي و با استفاده از داده‌هاي كتابخانه‌اي صورت گرفت، پس از بررسي مستندات، اين نتيجه حاصل شد كه گستره مفهوم فقاع در زمان‌ها و مكان‌هاي مختلف، يكسان نيست؛ اما آنچه در نصوص شرعي، شرب آن موضوع حرمت واقع شده، عبارت است از: «مايعي مست كننده كه از جو ساخته مي‌شود» و فرآيند توليد آن در مرحله توليد الكل، با غليان و جوشش همراه‌است؛ بنابراين آبجوهاي فاقد الكل، نوشيدني مالت و ماءالشعير طبي از مصاديق فقاع نيستند.