بررسي شيوع آلودگي كنه هاي سخت (Ixodidae) خارپشت گوش بلند (Hemiechinus auritus) در منطقه سيستان، جنوب شرق ايران

جوجه تيغي ها پستانداراني كوچك و شب زي هستند كه نقش مهمي در انتقال عوامل بيماري زاي مشترك انسان و دام دارند. مطالعه حاضر به منظور تعيين كميت و تنوع گونه اي كنه هاي سخت خارپشت گوش بلند (Hemiechinus auritus)در بخش شهري و برون شهري سيستان ، واقع در جنوب شرق ايران صورت گرفت. در اين پژوهش قسمت هاي مختلف سطح بدن تعداد 54 خارپشت (24 نر و 30 ماده) از لحاظ حضور كنه هاي سخت مورد بررسي قرار گرفته و بندپايان جمع آوري شده در ويال هاي حاوي اتانول %70 و % 5 گليسيرين نگهداري شدند، سپس شناسايي نمونه ها با استفاده از كليد هاي تشخيصي مورفولوژيك انجام شد. جهت تجزيه و تحليل آماري داده ها از آزمون مربع كاي و Fisher’s exact tests و نرم افزار آماري SPSS نسخه 18 استفاده گرديد. طبق نتايج بدست آمده تعدا د 31 عدد از مجموع 54 خارپشت مورد مطالعه (4/57%) به كنه آلوده بودند. كل تعداد كنه هاي جدا شده 262 عدد بود .تنوع گونه اي و شيوع آلودگي كنه هاي سخت شناسايي شده ريپي سفالوس تورانيكوس (56/67%) و ريپي سفالوس سانگوينوس (44/32%) تعيين گرديد و ميانگين تعداد كنه به ازاي هر جوجه تيغي آلوده 45/8 عدد برآورد گرديد. بر اساس نتايج به دست آمده فراواني كنه هاي نر بيشتر از كنه هاي ماده (201 كنه نر و 61 كنه ماده) بود. از 177 كنه ريپي سفالوس تورانيكوس، 144 مورد (36/81%) نر و 33 مورد (64/18%) ماده بودند و از 85 كنه ريپي سفالوس سانگوينوس ، 73 مورد نر (88/85%) و 12مورد (12/14%) ماده بودند. آزمون Fisher’s exact tests نشان داد كه تفاوت نسبت جنسيتي بين دو گونه كنه مذكور از نظر آماري معني دار نيست (23/0=P). اما از نظر موقعيت تشريحي اتصال كنه به بدن خارپشت، نتايج نشان داد كه بيشترين ميزان آلودگي به كنه سخت در ناحيه گوش (8/45%) و كمترين ميزان آلودگي در ناحيه دم (8/8%) مي باشد. آزمون مربع كاي نشان داد كه تفاوت شيوع آلودگي در بين چهار اندام مورد بررسي (گوش، سر و گردن، سطح پشتي، قاعده دم) از نظر آماري معني دار است (001/0>P). نتايج اين بررسي حاكي از آن است كه خارپشت ها ميزبان مناسبي براي كنه هاي سخت مي باشند و مي توانند نقش مهمي در گسترش انگل هاي خارجي و انتقال بيماري از منطقه اي به منطقه ديگر و از حيوانات حيات وحش به حيوانات خانگي و انسان ايفا كنند. لذا با توجه به پتانسيل اين حيوانات به عنوان ناقل برخي عوامل بيماريزاي مشترك انسان و دام مطالعات بيشتر جهت بررسي انگل هاي جوجه تيغي در نقاط مختلف ايران ضروري به نظر مي رسد.