بازنمايي عوامل مؤثر در شكل‌گيري رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان در بستر دانشگاهي

زمينه و هدف: رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان، مجموعه اقدام‌هايي توصيف مي‌شود كه با زير پا گذاشتن ارزش‌هاي اجتماعي، اخلاقي، قوانين يا استانداردهاي رفتاري، در راستاي منافع سازمان يا اعضاي آن انجام مي‌شود. بي‌شك در پشت هر رفتار غيراخلاقي به نفع سازمان، انگيزه يا انگيزه‌هايي نهفته است كه باعث مي‌شود چنين رفتاري در جهت منافع سازمان يا اعضاي آن بروز كند؛ از اين رو هدف اصلي پژوهش حاضر، شناسايي عوامل مؤثر در شكل‌گيري رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان در بستر دانشگاهي است. روش: براي نيل به اين مقصود، پژوهشگران از رويكرد آميخته متوالي اكتشافي بهره بردند؛ بدين صورت كه در مرحله كيفي با استفاده از روش پديدارشناسي توصيفي و مصاحبه نيمه‌ساختاريافته با ۲۲ نفر از خبرگان، عوامل مؤثر بر شكل‌گيري رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان به‌روش تحليل كلايزي احصا شد. در مرحله كمّي، براي اعتبارسنجي عوامل احصاشده، از روش دلفي كلاسيك استفاده شد؛ بدين‌صورت كه پرسش‌نامه‌اي بر اساس عوامل احصاشده در مرحله كيفي، طراحي شد و در اختيار ۱۲ نفر خبره قرار گرفت تا ميزان اجماع آن‌ها در خصوص عوامل احصاشده به‌دست آيد. داده‌هاي مرحله كمّي با استفاده از روش‌هاي آماري ضريب هماهنگي كندال و اندازه‌هاي گرايش به مركز و دور از مركز تحليل شدند. يافته‌ها: يافته‌هاي حاصل از دو مرحله كيفي و كمّي نشان داد كه خبرگان، روي هشت عامل مهمِ شكل‌گيري رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان در بستر دانشگاهي به اجماع رسيدند. اين هشت عامل عبارت‌اند از: فرهنگ سازماني؛ ساختار سازماني؛ رويكرد مديريتي؛ عدم استقلال دانشگاهي؛ بده‌بستان‌هاي سياسي و حزبي؛ ضعف قانوني؛ منفعت‌طلبي شخصي؛ محدوديت فكري. نتيجه‌گيري: نتيجه كلي اين پژوهش نشان داد كه در مقايسه با بستر سازمان‌هاي دولتي و غيردولتي، عوامل فردي و سازماني و محيطي در شكل‌گيري رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان در بستر دانشگاهي نقش مؤثري دارند؛ از اين رو به‌منظور دانش‌افزايي، مي‌بايست برگزاري اين كارگاه‌ها مدنظر مديران عالي در دانشگاه‌ها قرار گيرد: ارتقاي آگاهي افراد سازمان در خصوص رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان در بستر دانشگاهي؛ تقويت فرهنگ شفافيت در زمينه عواقب انجام رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان در بستر دانشگاهي؛ مشخص‌كردن دقيق رفتارهاي غيراخلاقي به نفع سازمان در آيين‌نامه‌ها و قوانين داخلي دانشگاه.