روش‌ شناسي تأصيل اصول حاكم بر خانواده با تطبيق بر روش «اكتشاف» شهيد صدر

بررسي‌هايي كه تا كنون درخصوص اصول حاكم بر خانواده صورت گرفته، اغلب پيرامون تبيين مصاديق بوده است، بدون اينكه مفهوم اصل، حكومت و روش استنباط اين اصول از آيات و روايات تبيين شود. از آنجا كه هر استنباطي نيازمند تبيين روش است، در اين پژوهش، بر آنيم تا با تطبيق مباني و استفاده از قواعد و اصول روش «اكتشاف» شهيد صدر در كتاب «اقتصادنا»، كه نظريه نويني در ارائه مكتب اقتصادي محسوب مي‌شود، به تبيين روش‌ها و سازوكارهاي استنباط اصول حاكم بر خانواده از آيات و روايات با روش توصيفي ـتحليلي بپردازيم. مهم‌ترين سازوكارهاي روش اكتشاف كه در اين تحقيق بررسي مي‌شوند، عبارت‌اند از: تكرار و تأكيد شارع، خطابات جمعي در استعمال الفاظ عام، كشف ملاكات احكام و روش استقرا. اعتبارسنجي ابزارهاي اين استنباط در حوزه خانواده، موجب اعتباردهي بيشتر به اصول مكتشف مي‌گردد كه اين اصول امروزه در سياست‌گذاري‌ها، قانون‌گذاري و اجرا در مسائل فقهي ـ حقوقي خانواده بسيار مورد توجه‌اند؛ زيرا اولاً روش اجتهاد اصوليان با حفظ چارچوب سنتي نيازمند توسعه و تكامل است و بايد علاوه‌بر قواعد اجتهادي كه عمدتاً ناظر به جنبه‌هاي فردي است، به روش دستيابي به احكام اجتماعي و فقه حكومتي و احكام مستنبط از گزاره‌هاي اخلاقي نيز توجه شود؛ ثانياً اين اصول جهت‌گيري كلان يك نظام را نشان مي‏دهد و به‌جاي بيان يك حكم و شناخت جزءجزء آنها، از چيستي يا چرايي احكام سخن مي‏گويد و در صورت تعارض با تك‌گزاره‌ها، بر آنها حاكميت دارد.