تأثير ژن‌هاي بهاره‌سازي و دوره نوري بر گلدهي گندم نان (Treaticum aestivum L.) با استفاده از لاين‌هاي ايزوژن نزديك در سه زمينه ژنتيكي

هدف: زمان گلدهي در گندم توسط سه گروه ژني شامل ژن‌هاي مسئول دوره نوري، بهاره‌سازي و زودرسي ذاتي كنترل مي‌شود. هدف از اين پژوهش بررسي تأثير ژن‌هاي بهاره‌سازي و دوره نوري بر گلدهي گندم نان با استفاده از لاين‌هاي ايزوژن نزديك در سه زمينه ژنتيكي بود. مواد و روش‌ها: از زودسنبله‌ده‌ترين و ديرسنبله‌ده‌ترين ژنوتيپ‌هاي سه جمعيت نسل BC5F2 حاصل از تلاقي برگشتي ارقام ايراني كل‌حيدري، مهدوي و روشن (والدين تكراري) با رقم استراليايي اكسكليبر (والد بخشنده زودرسي) به همراه والدين تلاقي‌ها (ارقام كل‌حيدري، مهدوي، روشن و اكسكليبر) استخراج DNA ژنومي صورت گرفت. از واكنش زنجيره‌اي پليمراز (PCR) با استفاده از آغازگرهاي اختصاصي براي تكثير ژن‌هاي Ppd و Vrn استفاده شد. نتايج: دو رقم اكسكليبر و مهدوي در مكان ژني Ppd D1 داراي آلل Ppd D1a و ارقام روشن و كل‌حيدري داراي آلل Ppd D1b بودند. در اين مكان ژني مطابق انتظار، نتاج زودسنبله‌ده و ديرسنبله‌ده زمينه ژنتيكي رقم مهدوي شبيه والدين بودند. در زمينه ژنتيكي رقم روشن، نتاج ديرسنبله‌ده هموزيگوت و شبيه والد تكراري اما نتاج زودسنبله‌ده هتروزيگوت بود. در زمينه ژنتيكي رقم كل‌حيدري نتاج زودسنبله‌ده و ديرسنبله‌ده هر دو هتروزيگوت بودند. دليل اين امر مي‌تواند وجود يك سري ژن‌هاي تغييردهنده باشد كه تحت تأثير زمينه ژنتيكي هستند. ارقام اكسكليبر، كل‌حيدري و مهدوي در مكان ژني Vrn B1 داراي آلل Vrn B1a و در مكان ژني Vrn D1 داراي آلل vrn D1 بودند. رقم روشن در مكان ژني Vrn B1 داراي آلل vrn B1 و در مكان ژني Vrn D1 داراي آلل Vrn D1a بود. از آنجايي‌كه ارقام اكسكليبر، كل‌حيدري و مهدوي تنوع ژنتيكي نداشتند، مطابق انتظار نتاج زودسنبله‌ده و ديرسنبله‌ده در زمينه‌هاي ژنتيكي ارقام كل‌حيدري و مهدوي در هر دو مكان‌ ژني شبيه والدين بودند. در زمينه ژنتيكي رقم روشن، از آنجا كه آلل زمستانه مكان ژني Vrn B1 و آلل بهاره مكان ژني Vrn D1 ايجاد زودرسي مي‌نمايند، نتاج زودسنبله‌ده و ديرسنبله‌ده شبيه والد تكراري بودند. نتيجه‌گيري:آلل Ppd D1a در زمينه ژنتيكي رقم روشن به خوبي توانست نتاج زودسنبله‌ده را از ديرسنبله‌ده تفكيك نمايد، اين نتيجه اهميت و نقش اين آلل را در زودرسي نشان مي‌دهد. نتاج زودسنبله‌ده و ديرسنبله‌ده زمينه ژنتيكي رقم روشن از لحاظ دو مكان ژني Vrn B1 و Vrn D1 تفاوت نداشتند. دليل اين امر آن است كه اين نتاج حاصل تلاقي برگشتي پنجم ارقام روشن و اكسكليبر مي‌باشند و تا اين نسل فقط گزينش فنوتيپي براي زودرسي انجام شده بود و ژن‌هاي مسئول ديررسي در اين مكان‌هاي ژني طي گزينش فنوتيپي حذف شده‌اند.