نقد و بررسي روش مفسران در تفسير آيه ﴿تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ... ﴾ (اسراء/44)

آيه كريمه ۴۴ سوره اسراء، كه به تسبيح عمومي موجودات اشاره دارد، بدليل در بر داشتن ابعاد عميق كلامي و عرفاني، مباحث فراوان و بعضا متعارضي را ميان مفسرين برانگيخته است. برخي مفسرين با استناد به براهين عقلي امكان تسبيح حقيقي براي موجودات را منتفي دانسته و دلالت آيه را بر تسبيح حالي و مجازي اثبات نموده‌اند كه با ظاهر بسياري از روايات معتبر در تعارض است. از سوي ديگر تني چند از مفسران معتقدند همه مخلوقات عالم داراي علم، شعور و حيات بوده و مقصود از تسبيح، تسبيح حقيقي است. يكي از راه‌هاي كشف معناي حقيقي و صحيح آيه، تفحص از روش تفسيري صحيحي است كه بر قواعد و اصول تفسيري استوار باشد. اين پژوهش بر آن است تا با بهره گيري از روش توصيفي- تحليلي و مقايسه تطبيقي روش تفسيري تفاسير معتبر، از مهمترين تفاسير فريقين در انواع گرايشهاي روايي، كلامي و عرفاني كامل-ترين ديدگاه و علل آن‌را شناسايي نمايد. بر اين اساس، نتايج به دست آمده حكايت از آن دارد كه روش تفسيري علامه طباطبايي(ره) در تفسير الميزان به سبب كاربست اصول و قواعد صحيح تفسيري از قبيل «تفسير قرآن به قرآن»، «تدبر در سياق آيه»، «به كار گيري روش عقلي در استدلالات كلامي»، «استناد روايي و همسويي ديدگاه با روايات معتبر موجود در ذيل آيه»، جامع ترين روش‌ها به شمار مي‌آيد.