بررسي هم معنايي چهار جفت از اسماء حسناي خداوند در بافت آيات قرآن، با رويكرد تحليل مؤلفه‌اي

در مكتوبات اهل لغت در مواردي از چند واژه يك معنا اراده شده كه به آن ترادف گويند. بررسي معاني واژگان مترادف قرآن كريم، مورد توجه پژوهشگران قرار ‌گرفته ‌است؛ لذا بحث ترادف از پربسامدترين ارتباطات معنايي قرآن كريم است و اهميت ويژه‌اي در دانش معناشناسي دارد. مطالعه‌ي ترادف مي‌تواند پرده از برخي زواياي حكمتِ گزينش واژگان مترادف برگيرد. اين مهم در مدل تحليل مؤلفه‌اي اهميت ويژ‌ه‌اي دارد؛ و گستره مفهومي يك واژه را منوط به اجزايي محدودتر به نام مؤلفه‌هاي معنايي مي‌كند. كه با تجزيه و تحليل آن همانندي و تغاير بين واژه‌هاي مرتبط محرز و آشكار مي‎شود. و نقش بي‌بديلي درتبيين هم‎‌معنايي دارد. اين مقاله با كاربست اين فرضيه كاربردي معناشناختي، به بررسي ويژگيهاي چهار جفت از اسماء حسناي خداوند پرداخته است؛ و اشتراكات و افتراقات هر يك از چهار جفت منتخب را باز مي‌نمايد. و شرايط خاص و تمايز محيط زباني آنها را تبيين و تشريح مي‌كند. بررسي‌ها حاكي است: از بين اسماء مترادف، يكي مي‌تواند در بافت و محيط زباني مشخص معناي متناسب با آن بافت را افاده كند. و مشعر به مؤلفه‌هايي خاص باشد. لذا از يك طرف امكان جابجايي آن اسم با ديگر اسمهاي مترادفاتش نيست. و از طرف ديگر همه مؤلفه‌هاي يك اسم در يك آيه مراد خداوند است. زيرا ناسازگار با بلاغت قرآن است؛ و باعث انحراف معنايي از مراد متكلم مي‌شود.