نحوه اِسناد وجود به ماهيت در انديشه علامه حسن‌زاده آملي

تبحّر علامه حسن‌زاده آملي در حل مناقشات علمي و تجميع نظرات مكاتب علمي در مسير نيل به حقيقت، مي‌تواند كمك بسزايي در فهم و تفسير صحيح از اصالت وجود و معناي اعتباريّت ماهيت و امتداد آن در عصر حاضر داشته باشد. نوشته حاضر با واكاوي آثار علامه به روشي توصيفي ـ تحليلي، علاوه بر تنظيم مقدمات مهم در فهم معناي اعتباريت و اِسناد وجود به ماهيت، دو جمع را براي معناي موجود بودن و موجود نبودن ماهيت قابل طرح مي‌داند: در جمع اول، اسناد موجوديت به ماهيت به‌واسطه در عروض و حكم به نبودن به سبب صحت سلب از آن است؛ در جمع دوم، ماهيت به‌حسب وجود رابطي يا همان ربطي معدوم و به‌حسب وجود رابط، يعني مفاد كان ناقصه، موجود است. در پايان نيز در ضمنِ دو نكته اساسي، به توضيح وجود مجازي ماهيت يا همان حكم عرفاني آن، از ديدگاه استاد حسن‌زاده آملي پرداخته شده است.