نشانه‌شناسي فرهنگي رمان‌هاي همنوايي شبانه اركستر چوب‌ها و واحۀ غروب (خوانشي تطبيقي بر پايه الگوي طبيعت و فرهنگ يوري لوتمان)

يوري لوتمان نشانه‌شناسي فرهنگي را برپايه تقابل‌هاي تعاملي در سه الگوي طبيعت و فرهنگ، آشوب و نظم، خودي و ديگري تبيين كرده است، چنان‎كه نشانه‌شناسي فرهنگي وي توانسته است پيوند ساختارهاي مبتني بر رمزگاني ويژه را در يك نظام تقابلي - تعاملي تفسير كند. لوتمان تأثير و تأثّر طبيعت، فرهنگ و رمزگان آن‌ها را روي شخصيت‌ها و كنش‌هاي آنان با سه الگوي يادشده نشان داده است. هدف نشانه‌شناسي فرهنگي، مطالعه‌ مناسبات بينافرهنگي نظام تقابلي و تعاملي الگوي طبيعت و فرهنگ است كه گسترۀ فرهنگ خودي و رمزگان آن را دربرابر نافرهنگ يا فرهنگ ديگري تبيين مي‌كند. رمان‌هاي مهاجرت گستره‌ مناسبي براي مطالعه‌ تقابل، تعامل، تنگناهاي طبيعت و فرهنگ و رمزگان آن‌ها هستند. نوشتار پيش رو مؤلّفه‌هاي اساسي ساختار شخصيت‌ها و كنش‌هاي آنان را در رمان هم‎نوايي شبانه‌ اركستر چوب‌ها از رضا قاسمي و رمان واحۀ غروب از بهاء طاهر برپايه‌ الگوي طبيعت و فرهنگ لوتمان با خوانشي تطبيقي به‎روش توصيفي - تحليلي بررسي كرده است. هدف پژوهش تبيين جايگاه شخصيت‌ها و كنش‌هاي آنان مبتني بر تقابل و تعامل بينافرهنگي فرهنگ مبدأ و مقصد در رمان‌هاي مورد مطالعه است. دستاورد پژوهش نشان مي‌دهد، اين دو نويسنده فرهنگ خودي را در تلاطم مهاجرت شخصيت‌ها به فرهنگ ميزبان مبتني بر مؤلّفه‌هاي طبيعت و فرهنگ حفظ كرده‌اند، چنان‎كه رمان‌هاي اين دو نويسنده در مؤلّفه‌هاي اجتماعي جنسيت، ازدواج و غلبه‌ قدرت (قتل) با الگوي نسبي طبيعت - فرهنگ هم‌خواني دارند. بافت مكاني و فضاسازي واحۀ غروب با الگوي طبيعت سازگار است، امّا رمان‌ هم‎نوايي شبانه اركستر چوب‌ها با الگوي فرهنگ هم‎گرايي دارد.