ارزيابي گرفتگي منفذهاي محيط متخلخل در پروژه‌هاي ذخيره-احياء آبخوان با استفاده از پساب

سيستم ذخيره-احياء آبخوان با استفاده از پساب، عليرغم مزيت‎هايي كه دارد بر توان آبگذر محيط‎هاي متخلخل غيراشباع و اشباع تأثير منفي مي‎گذارد. بررسي اين موضوع در قالب طرح پژوهشي كاربردي ذخيره-احياء سفره‎آب‎زيرزميني فشافويه انجام شد. مدل آزمايشگاهي به قطر 20 سانتيمتر، ارتفاع 2.5 متر (محيط‎ غير‎اشباع) و طول 12.5 متر (محيط ‎اشباع) در آزمايشگاه ساخته شد. جريان‎هاي ورودي‎خروجي و بار آبي در طول مسير جريان به مدت 70 روز اندازه‎گيري شد. در هفته اول ميزان آب خروجي از lit/day 6.7 به lit/day 2.2 كاهش يافت و سپس مقدار آن به مدت 32 روز به‌طور نوساني بين 2.6 تا 2.1 ليتر در روز متغير بود. سپس طي 5 روز مقدار آن تا lit/day4.1 افزايش يافت و دوباره پس از 7 روز مقدار آن تا lit/day 2.1 كاهش يافت. كاهش ميزان نفوذپذيري و هدايت‎هيدروليكي و در پي آن دبي خروجي به دليل گرفتگي منافذ خاك طي فرايندهاي فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي است نتايج نشان داد گرفتگي در ابتدا فيزيكي بوده و سپس با افزايش فعاليت باكتري‌ها و توليد گاز نيتروژن حاصل از فرايند دي‎نيتريفيكاسيون گرفتگي منافذ بيشتر شده به‌گونه‌اي كه ميزان نفوذ‎پذيري 70درصد نسبت به شرايط اوليه كمتر شد و سپس با كاهش فعاليت باكتري‎ها ميزان نفوذپذيري افزايش يافت. مطابق اين نتايج در مديريت ذخيره-احياء آبخوان به اين نكته بايد دقت شود كه با توجه به چرخه تغييرات نفوذپذيري و انتخاب دوره آيش مناسب برنامه‎ريزي دقيقي جهت تغذيه پساب در طول زمان در آبخوان انجام شود تا سيستم به‌طور پايدار در بلندمدت بتواند كارايي خود را حفظ كند.