بررسي نسبت ادله عصمت انبياء با جواز ترك اولي̍ و پاسخ به اشكالات

در نگاه بدوي و غيردقيق ممكن است به ذهن برسد پذيرش ترك اولي̍̍ با دلايل عقلي عصمت ناسازگار است؛ زيرا ترك اولي̍ ترجيح مرجوح است و خطا. ازاين‌رو پذيرش آن با دلايل عقلي عصمت ـ كه هر‌گونه خطايي را از انبياء رد مي‌كند ـ ناسازگار است. سه حيطه عمده عصمت عبارتند از: 1. عصمت در دريافت و ابلاغ وحي؛ 2. عصمت از گناهان؛ 3. عصمت از خطا در امور غيرديني. نگارنده معتقد است: پذيرش و اقامه دليل براي دو حيطه نخست قطعاً با پذيرش ترك اولي̍̍ منافاتي ندارد. حيطه سوم عصمت بر دو قسم است: 1. خطايي كه غيرمستقيم سبب اخلال در هدف اصلي انبياء در دعوت و ارشاد مردم مي‌شود. 2. خطايي كه چنين پيامدي ندارد. ترك اولي̍̍ در قسم دوم مي‌گنجد. ظاهر كلام متكلمان نشان مي‌دهد: مقصودشان از «عصمت از خطا» فقط مصونيت از خطاي قسم نخست است، نه مصونيت از خطاي قسم دوم. پس بين عصمت از خطا و پذيرش ترك اولي̍̍ ناهمخواني وجود ندارد. اين مقاله درصدد است با استفاده از روش توصيفي ـ تحليلي به اثبات مدعاي فوق و پاسخ به اشكالات بپردازد.