بهينه‌سازي چند هدفه تخصيص مكانيزاسيون پايدار در سامانه‌هاي محلول‌پاشي و برداشت محصول برنج

انجام عمليات كشاورزي تحت سامانه‌هاي مختلف مكانيزاسيون، اثرات متفاوت اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي را بر جاي مي‌گذارد. تعارضات به‌وجود آمده در اين ابعاد، انتخاب و سطح‌بندي سامانه‌هاي مكانيزاسيون پايدار را بحث‌برانگيز و مشكل مي‌كند. در اين مطالعه، روشي در دستيابي به سطوح بهينه سامانه‌هاي محلول‌پاشي و برداشت شلتوك در شهرستان رامهرمز به كار رفته است تا به وسيله آن بتوان به كاربرد مكانيزاسيون در راستاي پايداري كشاورزي دست يافت. شاخص‌ها شامل رضايت، سهولت كار، سلامتي و ايمني، اشتغال در بخش ماشيني، نيروي كارگري، مصرف سوخت ديزل، مصرف سموم، شدت بار مزرعه و هزينه‌هاي عملياتي در نظر گرفته شدند. سه سامانه‌ محلول‌پاشي با سمپاش پشتي، تراكتوري و پهپاد و سه سامانه برداشت دومرحله‌اي (درو و تغذيه دستي به كمباين غلات)، برداشت مستقيم با كمباين غلات و برداشت مستقيم با كمباين برنج در مدل قرار گرفتند. با تركيب روش‌هاي  AHP و TOPSIS شاخص شباهت براي ابعاد اجتماعي و زيست‌محيطي محاسبه شد. همچنين هزينه هر سامانه به عنوان ضرايب توابع هدف در بهينه‌سازي چندهدفه منظور شدند. بر اساس چارچوب ارائه شده، تركيب‌هاي مكانيزاسيون بهينه سامانه‌هاي محلول‌پاشي و برداشت شلتوك شهرستان رامهرمز ارائه گرديدند. نتايج بهينه پارتو نشان داد در صورت نبود محدوديت‌هاي ماشيني موجود، توسعه توان اجرايي سامانه‌هاي نوين محلول‌پاشي با پهپاد تا 2000 هكتار و برداشت مستقيم با كمباين برنج تا 1000 هكتار به عنوان سناريوهاي بهينه در راستاي پايداري كشاورزي خواهند بود. با به‌كارگيري چارچوب ارائه شده، نه‌تنها مي‌توان اهداف پايداري در شناسايي بهترين سطح‌بندي سامانه‌هاي مكانيزاسيون را تأمين كرد، بلكه امكان بررسي اثر سناريوهاي مختلف نيز ‌وجود دارد.