منظر و معماري بومي در طراحي‌هاي سهراب سپهري

مجموعۀ متنوعي از طراحي‌ها و نقاشي‌ها سهراب سپهري برجاي مانده كه هر يك در جاي خود ارزش مطالعه و بررسي را دارند. بااين‌حال، طراحي‌هاي او كمتر موردتوجه پژوهشگران بوده است. اين آثار منبع مهمي در خوانش منظر و معماري بومي عصر او هستند. از آنجا بخش مهمي از ميراث طبيعي و معماري ما به دليل رشد شتابان‌ شهرنشيني، خشكسالي و بحران‌هاي اقليمي در معرض نابودي قرار دارند، آثار سپهري را مي‌توان بخشي از اسناد ميراث بومي دانست. هدف اين پژوهش شناسايي ساختار تركيب‌بندي آنها و تحليل مفاهيم فضايي-مكاني موجود در آنهاست. روش اين پژوهش كيفي و مبتني بر توصيف و تحليل است. براي اين كار مجموعه‌اي از 145 طرح كه در واپسين سال‌هاي حيات وي از مناظر گوناگون تهيه‌شده‌اند، انتخاب گرديده است. خوانش هر اثر شامل شناسايي عناصر و اجزاء تشكيل‌دهنده طراحي، شناسايي جزئيات، ميزان و شيوه پرداخت اجزاء و كيفيت‌هاي نمايشي آنها است. نتايج نشان دادند كه اجزاي سازندۀ منظر و معماري بومي شامل «كوه»، «درخت» و «معماري» هستند و ساختار غالب در بازنمايي منظر طبيعي در اين طرح‌ها شامل تركيب‌بندي كوه‌ها و تپه‌ها به‌صورت قطر راست است. منظر بومي بازنمايي شده در اين آثار، نوعي چشم‌انداز درهم‌بافته و مركب است؛ «آبادي» و «خانه» دو گونه معماري بازنمايي‌شده هستند.