بررسي تغييرات مقدار و توزيع بارش و دما در ايران و اثرات آن‌ها بر رخدادهاي حدي

گرمايش جهاني در دهه‌هاي گذشته باعث تغييرات قابل‌ملاحظه‌اي در بارش و دما  از جمله  تغيير در ميانگين و انحراف معيار اين متغير‌ها و تغيير در شدت و فراواني رخدادهاي حدي (سيل و خشكسالي) شده است. بررسي روند اين دو متغير با توجه به تأثير آنها در مديريت منابع آب، اهميت زيادي دارد. در اين پژوهش، در 12 ايستگاه منتخب در اقليم‌هاي مختلف ايران، تغييرات بارش و دماي متوسط ماهانه و سالانه براي دو دوره 1990-1961 و 2020-1991 بررسي شد. نتايج آزمون من-كندال نشان داد كه در اكثر ايستگاه‌ها بارش در دوره اول روند افزايشي و در دوره دوم روند كاهشي داشته كه البته در هر دو حالت روند تغييرات معني‌دار نبوده است (Z 1/645). دماي هوا در هر دو دوره روند افزايشي داشته كه در دوره دوم با سطح معني‌داري بالاتر (Z 2/576) و شيب بيشتري نسبت به دوره اول افزايش يافته است. متوسط بارش سالانه در اكثر ايستگاه‌ها كاهش و متوسط سالانه دماي هوا در همه ايستگاه‌ها افزايش يافته است. توزيع بارش و دما نيز نشان داد كه در برخي از ايستگاه‌ها احتمال وقوع بارش‌‌ها و رخدادهاي حدي و دوره‌هاي گرم و سرد در دوره دوم نسبت به دوره اول افزايش داشته است. در برخي ديگر از ايستگاه‌ها احتمال وقوع خشكسالي‌ها بيشتر و احتمال وقوع بارش‌هاي سنگين كمتر شده است. اين مسئله نشان مي‌دهد كه فعاليت توده‌هاي هواي موثر بر هر ايستگاه تحت تأثير تغيير اقليم مي‌تواند تشديد يا تضعيف شود.