آيا تشكيل حكومت صفويه مبداء تاريخ جديد يا معاصر ايران است؟

صفويان با ايجاد حكومتي متمركز قلمرو تاريخي ايران را احيا نمودند و به تشيع رسميت دادند. برخي مدعي اند صفويان دولت ملي ايجاد كردند و به ايرانيان وحدت و هويت ملي تازه اي دادند. دو دهه پس از انقلاب اسلامي اين ايده رواج يافت كه تأسيس حكومت صفويه مبدأ تاريخ معاصر/ جديد ايران است. با توجه به اهميت اين ادعا و پيامدهاي آن، مقالۀ حاضر به ارزيابي اين مسئله مي پردازد كه آيا واقعاً برآمدن صفويان مبدأ تاريخ معاصر ايران است و آيا مي توان از دولت ملي و شكل گيري هويت واحد ملي در دورۀ صفويه سخن گفت؟ نگارنده مهم ترين ايده هاي مطرح شده در اين باره را در قالب سه گفتمان شرق شناسانه، ايران گرايانه و شيعه گرايانه دسته بندي و بررسي مي كند. نتايج پژوهش نشان مي دهد تشكيل حكومت صفويه سرآغاز يك دورۀ تاريخي تازه در چارچوب دوران ميانۀ ايران و در استمرار آن است نه مبدأ تاريخ جديد يا معاصر ايران. با حكمراني صفويان نه تمدن نويني تأسيس شد كه ايران را وارد دورۀ تجدد كند و نه ايران در تمدن جديد اروپايي سهيم شد تا از امكانات و فرصت هاي آن بهره مند شود و نه تعريف تازه اي از موقعيت ايران در نسبت با مدرنيته به دست آمد. در نتيجه، صفويان دورۀ پيشامدرن ايران را تنها با تغيير مذهب و تغيير رابطۀ دين و دولت ادامه دادند.