بررسي تنوع ژنتيكي ‌ارقام و توده‌هاي بومي گندم نان از نظر جوانه‌زني تحت تنش شوري

با توجه به تأثير شوري برجوانه‌زني بذر، پژوهش حاضر با هدف بررسي تنوع صفات جوانه‌زني 91 رقم زراعي و 204 توده‌ بومي ‏گندم نان به همراه سه رقم شاهد (سيستان، نارين و ارگ) تحت شوري (60 و 120 ميلي‌مولار سديم كلريد) به صورت آزمايش ‏فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با دو تكرار در ظروف پتري‌ديش انجام شد. تنوع بالايي بين ژنوتيپ‌هاي گندم از نظر ‏طول گياهچه و ساقه‌چه، شاخص جوانه‌زني و بنيه بذر تحت هر دو شرايط تنش شوري وجود داشت؛ در حالي كه انرژي جوانه ‏زني و درصد جوانه‌زني تنوع پاييني داشتند. همبستگي مثبت و معني‌داري بين تمام صفات (به جزء همبستگي 25/0 طول ريشه ‏چه با نسبت طول ساقه‌چه به ريشه‌چه در شاهد) تحت هر سه شرايط ‏ ‏(شاهد، 60 و 120 ميلي‌مولار سديم كلريد) وجود ‏داشت. بر اساس نتايج حاصل از تجزيه به عامل‌ها، ‏PC1‎‏ و ‏PC2‎‏ تحت تيمار 60 ميلي‌مولار سديم كلريد به ترتيب وزن گياهچه و ‏درصد جوانه‌زني نام‌گذاري شدند. تحت تيمار 120 ميلي‌مولار سديم كلريد، ‏PC1‎‏ و ‏PC2‎‏ به ترتيب درصد جوانه‌زني و وزن ‏گياهچه نام‌گذاري شدند. نتايج باي‌پلات، توده‌هاي بومي ‏IP624925‎، ‏IP628189‎‏ وIP624838 ‎‏ به‌همراه ارقام ‏ADL، ‏AFLAK، ‏KHAZAR1‎‏ و ‏RIJAW‏ به‌عنوان ژنوتيپ‌هاي برتر تحت تيمار 60 ميلي‌مولار سديم كلريد شناسايي شدند. همچنين، ‏توده‌هاي بوميIP627103‎،IP626566 ‎،IP624596 ‎، ‏IP625433‎‏ و ‏IP628189‎‏ به‎‌‎همراه ارقام ‏SHIROODI‏ و ‏DASTJERDI‏ ‏به‌عنوان ژنوتيپ‌هاي برتر تحت تيمار 120 ميلي‌مولار سديم كلريد انتخاب شدند ‎.‎‏ در كل، ژنوتيپ‌هاي انتخابي بر مبناي ‏تجزيه آماري چندمتغيره به‌عنوان مواد ژنتيكي با پتانسيل تحمل به شوري شناسايي شدند.‏