نظريه تأويل عرضي آيات الهياتي قرآن در مكتب ابن‌ عربي

اين مقاله در مقام بررسي نظريه تأويل عرضي آيات الهياتي قرآن ( آيات ناظر به اسما و صفات خداوند) در مكتب ابن‌عربي است. مسئله تأويل عرضي از مسائل مهم مكتب ابن‌عربي است و در چگونگي تأويل آيات الهياتي قرآن مؤثر است. تأويل به دو روش امكان پدير است: طولي و عرضي. در اين مبحث تأويل به معناي فرارفتن از سطح ظاهر آيات الهياتي به سطح باطن آن‌ها و دريافت معاني طولي آن است. در تأويل طولي تأويل گر مي‌كوشد بدون تصرف در ظواهر آيات الهياتي، سلسله معاني طولي را كه داراي وحدت معنايي است، از بطن آيات برآورد. در تأويل عرضي بر خلاف تأويل طولي، معاني در عرض يكديگرند و وحدت معنايي در آن‌ها لحاظ نمي‌شود. عارف در اين نوع تأويل مي‌كوشد آيات الهياتي را در فضايي گسترده‌تر از معاني طولي ملاحظه كند و كلام خدا را در ناحيه معاني عرضي نيز توسعه دهد. از مهم‌ترين نتايج اين پژوهش ارائه مباني براي تأويل عرضي قرآن، لزوم رعايت وحدت معنايي در قرآن يا عدم آن و نگاه چند بعدي به قرآن و تنوع تأويل در اين مكتب است. روش ما در اين مقاله روش تحليلي است.