جريان‌شناسي انديشه در شعر مهدي اخوان ثالث

مؤلّف مخاطب، معنا و قالب چهار ضلع يك اثر ادبي را شكل مي‌دهند. مؤلّف مفهومي را در مجراي قالب قرار مي‌دهد كه مخاطب آن را رمزگشايي مي‌كند. بنابراين يك اثر ادبي را مي‌توان از زاويۀ هر يك از اين چهار ضلع، مورد بررسي قرار داد. در پژوهش حاضر، به دنبال آن هستيم كه از ميان اضلاع يك اثر ادبي به ضلع معنا پرداخته و از اين طريق به جريان‌شناسي انديشه در شعر مهداي اخوان ثالث بپردازيم. براي اين منظور، با بررسي اشعار مهدي اخوان ثالث در شش دوره، با رويكرد تحليلي-توصيفي، تلاش شد تا سير انديشه و دگرديسي آن در سروده‌هاي اين شاعر نوپرداز، ترسيم شود. بر اساس نتايج پژوهش حاضر، به مفهوم تلخ‌انديشي برمي‌خوريم. مفهومي نسبتاً تازه كه در شعر شاعران معاصر نمود يافته‌است. فضاي شعر اخوان ثالث پيش از كودتاي 28 مرداد 1332 كاملاً اميدوارانه بوده‌است، امّا تحت تأثير زمينۀ فردي و زندگي شخصي شاعر، اين اميدواري رنگ مي‌بازد. اخوان ثالث پس از كودتاي 1332 تحت شكست اجتماعي و سياسي، دچار نااميدي اجتماعي و نهايتاً نااميدي فلسفي شد. احساس تنهايي و اندوه، احساس غربت و نوستالوژي، مرگ‌انديشي و پوچ‌انگاري مهم‌ترين مضامين شعر مهدي اخوان ثالث پس از كودتاي 28 مرداد است.