پيش‌بيني تراز مالي و جمعيتي صندوق بازنشستگي تأمين اجتماعي با استفاده از مدل شبيه‌سازي خرد پويا

صندوق تأمين اجتماعي به عنوان بزرگ‌ترين صندوق بازنشستگي ايران، حدوداً نيمي از جمعيت كشور را تحت پوشش دارد و وضعيت جمعيتي و مالي آن، اهميت فراواني از نظر اجتماعي، سياسي و اقتصادي دارد. در اين مقاله سعي شده است ساختار جمعيتي و تراز مالي اين صندوق طي 100 ساله آينده (از سال 1399 تا سال 1498) مورد بررسي قرار گيرد و ابعاد آن تبيين گردد. براي اين منظور يك نمونه يك درصدي از بيمه‌شدگان و مستمري‌بگيران صندوق تأمين اجتماعي انتخاب شده و با استفاده از يك مدل شبيه‌سازي خرد پويا، ساختار جمعيتي و مالي آن پيش‌بيني شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه در فاصله سال‌هاي 1399 تا 1423 جمعيت مستمري‌بگيران صندوق با سرعت بالايي افزايش خواهد يافت؛ به طوري كه تعداد بازنشستگان جديد سالانه از حدود 145 هزار نفر در سال 1399 به بالاي 605 هزار نفر در سال 1423 مي‌رسد. همچنين در سال 1443 كل جمعيت مستمري‌بگيران با عبور از 18 ميليون پرونده از جمعيت بيمه‌پردازان فزوني مي‌گيرد و در نتيجه نسبت پيشتيباني صندوق به عددي پايين‌تر از 1 مي‌رسد. از طرف ديگر نسبت منابع نقدي به مصارف از حدود 82 درصد در سال 1399 به حدود 28 درصد در سال 1423 خواهد رسيد و بر اين اساس نرخ حق بيمه لازم براي برابري منابع و مصارف صندوق از حدود 20 درصد در سال 1399 به حدود 65 درصد در سال 1423 افزايش مي‌يابد. عبور از اين بحران مستلزم اتخاذ انواع اصلاحات پارامتريك و ساختاري و افزايش بيمه‌پردازان با تمركز بر دوره اثرگذاري دو دهه آتي مي‌باشد.