تعيين عوامل مؤثر بر حساسيت خاك به تشكيل اندوده سطحي با استفاده از تحليل آماري چند متغيره

اين پژوهش با هدف ارزيابي عوامل مؤثر بر حساسيت خاك به تشكيل اندوده سطحي انجام شد. براي اجراي اين تحقيق، هشتاد نمونه خاك (20-0 سانتي‌متري) از دشت كوار استان فارس تهيه شد و بعد از برداشت، در هوا خشك و از الك دو ميلي‌متري عبور داده شد. سپس پارامترهاي توزيع اندازه ذرات، رطوبت، ماده آلي، هدايت الكتريكي و pH عصاره اشباع خاك اندازه‌گيري شد. همچنين ميانگين وزني و هندسي قطر خاكدانه‌ها، كربنات كلسيم معادل، ابعاد فركتالي ذرات خاكدانه به طول يك سانتي متر (مدل‌هاي ريو- اسپوزيتو، بارتولي و تايلر)، درصد اشباع رطوبتي، سديم، كلسيم و منيزيوم تعيين ‌شد. در ادامه، نمونه هاي دست نخورده با استفاده از استوانه‌هاي فلزي تهيه شد و پس از اشباع در دستگاه بار افتان قرار گرفت، سپس مقدار هدايت هيدروليكي اشباع نمونه‎ها اندازه‌گيري شد. ارزيابي حساسيت خاك به تشكيل اندوده، با شاخص‌هاي پايداري ساختمان خاك (SI)، حساسيت نسبي به تشكيل اندوده سطحي (RSI)، سله‌بندي (CI)، پايداري مرطوب خاكدانه‌ها (WAS)، مقاومت فروروي (PR)، حساسيت به سله بستن (CSI) و قوام (C5- C10) انجام شد. از روش‌هاي آماري چند متغيّره (تجزيه خوشه‌اي، تجزيه تابع تشخيص و همبستگي كانونيك) نيز استفاده شد. همچنين بر اساس ماتريس ساختار مشخص شد كه شاخص‌هاي ,CI SI و CSI از مهم ترين شاخص‌هايي است كه به تفكيك اين دو گروه از يكديگر منجر مي شود. بيشترين همبستگي كانوني در درجه اول به ماده آلي سپس به رس تعلق دارد. دو شاخص پايداري ساختمان خاك (SI) و شاخص سله‌بندي (CI) نيز از مهم ترين شاخص‌هايي است كه در مقايسه بين شاخص‌ها، بيشترين همبستگي را به خود اختصاص مي دهد. مهم ترين متغيرهاي تأثيرگذار بر شاخص‌هاي ارزيابي اندوده سطحي ـ كه به تفكيك دو گروه، ارائه تابعي با قابليت بالا و بيشترين همبستگي كانوني منجر مي شود ـ ابتدا ماده آلي سپس رس است.