بررسي راهكارهاي سازگاري مقابله با اثرات تغييرات اقليمي در كاشت برنج و كشت دوم پس از آن (سويا) در رشت

تغيير در پارامترهاي اقليمي در دهه‌‌هاي آينده عملكرد بسياري از محصولات كشاورزي را تحت تاثير قرار خواهد داد. در اين رابطه مطالعات اندكي درخصوص بررسي راهكارهاي مقابله با اين تغييرات اقليمي و كاهش پيامدهاي منفي احتمالي آن بر محصولات استراتژيك كشور انجام شده است. در پژوهش حاضر مديريت‌‌هاي زراعي مختلف اعم از تغيير در حجم آبياري و حجم كوددهي و تغيير تاريخ كاشت در زراعت محصولات برنج و سويا در دو پنجره زماني آينده نزديك (2035-2021) و آينده دور (2050-2036) شبيه‌‌سازي گرديد و با هدف ارائه راهكارهاي مناسب سازگاري در كاهش پيامدهاي منفي تغييرات اقليمي مورد ارزيابي قرار گرفت. پارامترهاي هواشناسي ريز مقياس شده بر اساس خروجي سه مدل گردش عمومي جو AOGCM (HadGEM2 ES, CSIRO Mk3 6 0, GFDL ESM2M) تحت سه سناريوي واداشت تابشي (RCP 2.6, 4.5, 8.5) از پايگاه داده MarkSimGCM استخراج شد. با داشتن داده‌‌هاي ميداني فنولوژيكي 12 ساله دو رقم برنج هاشمي و علي‌‌كاظمي و داده‌‌هاي مزرعه‌‌اي دو ساله دو رقم سويا ويليامز و هابيت به شبيه‌‌سازي عملكرد محصولات به وسيله مدل گياهي DSSAT اقدام شد. نتايج نشان داد تغيير تاريخ كاشت برنج رقم هاشمي از 20 ارديبهشت به 10 ارديبهشت (تسريع 10 روزه) در سناريوي بدبينانه RCP8.5 مي‌‌تواند موجب بهبود عملكرد 18.9 درصدي در دور آبياري 5 روزه نسبت به آبياري غرقابي شود. تسريع 20 و 30 روزه تاريخ كاشت گرچه در بهبود عملكرد محصول در مواجهه با تغييرات اقليمي موثر بود، اما نمي تواند به اندازه تسريع 10 روزه مفيد واقع شود. براي محصول برنج رقم هاشمي در حجم كوددهي F3 در سناريوي RCP2.6 دوره آينده دور، بهبود عملكرد 10.7 درصدي برآورد مي‌‌گردد. بيشترين افزايش عملكرد با مديريت‌‌هاي متفاوت كوددهي تحت سناريوي RCP2.6 حاصل شد. در مجموع، گرچه كاهش عملكرد در رقم‌‌هاي مورد بررسي بر اثر تغييرات اقليمي اجتتاب ناپدير است، اما با به كارگيري مديريت‌‌هاي زراعي مناسب مي‌‌توان درصد قابل ملاحظه‌‌اي از اين كاهش عملكرد را جبران نمود.