نقد باورداشت حاكميت تفكر پدرسالاري بر آيات قرآن كريم با تأكيد بر ديدگاه محمد باميه

ازجمله شبهات مطرحِ ناظر به روح كلي حاكم بر آيات قرآن كريم، سيطره تفكر پدرسالاري در آيات اجتماعي است. يكي از مدخل‌هاي دايره المعارف ليدن كه به اين موضوع پرداخته، مدخل «پدرسالاري» اثر محمد باميه، نويسنده و پژوهشگر در حوزه اسلام است. وي با هدف كشف ديدگاه قرآن مجيد درباره پدرسالاري، اشارات قرآن به پدرسالاري را به سه موضوعِ نقش‌هاي اقتدار پدرسالارانه در مناسبات عادي اجتماعي، پدر به منزله شخصيت ديني آرماني و صفات پدرسالارانه و الوهيت تقسيم مي‌كند و با استناد به آيات قرآن و برخي منابع، نظراتي را در اين سه بخش مطرح مي‌نمايد. پژوهش حاضر با هدف نقد چنين باورداشتي، به تبيين ديدگاه حقيقي قرآن نسبت به پدرسالاري، مي‌پردازد. يافته‌ها حاكي است برتري و تبعيت محض كه دو مؤلفه اصلي پدرسالاري در نگاه غربي است، در قرآن و اسلام جايگاهي ندارد و اسلام نسبت به مديريت پدر در خانواده، ديدگاه مستقلي دارد كه با توجه به دو مفهوم قواميت و ولايت شكل مي‌گيرد؛ در نتيجه مشخص مي‌شود در مدخل مذكور علي‌رغم وجود برخي گزارش‌هاي صحيح، ادعاهاي نادرستي، مانند مطلوب بودن پدرسالاري در قرآن كريم مطرح شده است كه با استناد به آموزه‌هاي وحياني رد مي‌شود و مدخل مذكور به دليل وجود اشكال‌هايي مانند برداشت‌هاي سطحي و نادرست از آيات، خلط مبحث و عدم‌استفاده مكفي از منابع معتبر اسلامي، دچار ضعف علمي است.