بهينه‌سازي بهره‌برداري از مخزن سد با استفاده از الگوريتم‌هاي فراابتكاري تحت شرايط خشكسالي هواشناسي (مطالعه موردي: سد آيدوغموش)

با توجه به افزايش جمعيت و كمبود منابع آب در ايران، يكي از گام‌هاي اساسي در مديريت و برنامه‌ريزي منابع آب، بهينه‏سازي بهره‌برداري از مخازن سدها است. در اين پژوهش، اثر خشكسالي هواشناسي بر بهينه‌سازي بهره‌برداري از مخزن سد آيدوغموش در شمال غربي ايران، تحت اثر تغيير اقليم در آينده و با بهره‌گيري از الگوريتم‌هاي فراابتكاري ارزيابي شد. از سناريوهايSSP2-4.5  و SSP2-8.5 گزارش ششم IPCC و مدل ريزمقياس‌نمايي LARS-WG براي ايستگاه هواشناسي سد آيدوغموش براي دوره پايه (1978-2014) و دوره‌هاي آينده (2022-2040) و (2070-2100) استفاده شد. جريان ورودي و خروجي سد و بهره‌برداري بهينه از مخزن سد با استفاده از الگوريتم‌هاي ژنتيك، كپك مخاطي و جامعه مورچگان، به تنهايي و در حالت تركيبي، ارزيابي شد. نتايج سناريوي انتشار برتر SSP2-8.5 نشان داد كه بارندگي سالانه در دوره‌هاي آينده نسبت به دوره پايه به‌ترتيب 8/9 و 14/5 ميلي‌متر كاهش خواهد يافت. تابع هدف بهينه‌سازي بهره‌برداري از مخزن سد به‌صورت كمينه‌سازي مجموع مجذور كمبودهاي نسبي در هر ماه و حداكثركردن اعتمادپذيري، در دوره آماري 2011 تا 2021 تعريف شد. نتايج نشان داد كه از نظر اطمينان‌پذيري زماني، آسيب‌پذيري و پايداري، الگوريتم تركيبي كپك مخاطي– ژنتيك با مقادير 73/0، 0/32 و 28/78 بهتر از ساير الگوريتم‌ها بوده است. پيش‌بيني مقدار جريان ورودي و خروجي سد با استفاده از الگوريتم تركيبي كپك مخاطي- ژنتيك به‌ترتيب با 13 و 19 درصد خطا در مقايسه با ساير مدل‌ها، نشان‌دهنده دقت خوب آن است.