بررسي ساختار و ‌تنوع‌ ژنتيكي ‌ جمعيت هاي كاج‌ چلغوزه (Pinus gerardiana‌) افغانستان با‌ استفاده ‌از ‌نشانگرهاي ‌‌مولكولي‌ iPBS‌‌ وSCoT

سابقه و هدف: كاج چلغوزه در نواحي شرق و جنوب‌شرق افغانستان رشد مي كند و نقش مهمي در توسعه اجتماعي و اقتصادي جوامع روستايي دارد كه در مجاورت جنگل هاي چلغوزه زندگي مي كنند و از آن به عنوان سوخت، گياه دارويي، مرتع، پناهگاه دام و آجيلي استفاده مي شود. در اين مطالعه تنوع و ساختار ژنتيكي جمعيت هاي اين درخت با نشانگرهاي SCoT و iPBS ارزيابي شد.مواد و روش‌ها: در مجموع 39 ژنوتيپ كاج چلغوزه از مناطق مختلف در پنج استان افغانستان به نام‌هاي خوست، پكتيا، لغمان، كنر و نورستان جمع‌آوري شد. براي استخراج DNA ژنومي، از روش CTAB اصلاح شده استفاده گرديد. تعداد 6 آغازگر از هر نشانگر SCoT و iPBS براي اين بررسي استفاده شد كه به ترتيب تعداد 48 و 55 نوار SCoT و iPBS توليد كردند. براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها و تعيين روابط ژنتيكي، تجزيه خوشه‌اي انجام شد.يافته ها: در اين مطالعه از 12 پرايمر SCoT و iPBS استفاده شد كه منجر به توليد 48 باند و 55 باند براي نشانگرهاي SCoT و iPBS شد. درصد چندشكلي به ترتيب 20.8 و 29.1 براي نشانگر SCoT و iPBS برآورد شد. ميانگين كل PIC به ترتيب 0.026 و 0.045 براي نشانگر SCoT و iPBS تعيين گرديد كه نشان دهنده تمايز بيشتر نشانگر iPBS نسبت به SCOT است. ضرايب شباهت ژنتيكي نشان دهنده تنوع ژنتيكي كم بين جمعيت ها مي باشد. دندروگرام UPGMA مبتني بر ضريب شباهت ژنتيكي نشان داد كه در هر دو نشانگر ژنوتيپ ها بر اساس منطقه جغرافيايي از يكديگر تفكيك نشده اند كه مي تواند به دليل ماهيت دگرگرده‌افشاني بالاي اين گونه و گستره پراكنش كم آن در اين نواحي باشد. تجزيه واريانس مولكولي نشان داد كه درصد تنوع ژنتيكي درون جمعيت ها بيشتر از بين جمعيت ها است. تجزيه مدل بيزين STRUCTURE دو گروه (K=2) براي نمونه هاي مورد مطالعه كاج چلغوزه برآورد كرد كه نشان دهنده هم آميزي درون نمونه ها مي باشد.نتيجه‌گيري: تفاوت كم بين پنج جمعيت مورد بررسي از نظر تنوع كل و سطوح تمايز جمعيتي با سازوكار رشدي گياهان چندساله با عمر طولاني و پراكنش منطقه اي مطابقت دارد. اين نتايج مي‌تواند به حفظ و پرورش اين درخت مهم اقتصادي كمك كند.