مسئوليت‌پذيري شخصي و اشتياق عاملي دانش‌آموز: اثر تعديلي راهبرد انضباطي اجباري

هدف اين مطالعه تعيين نقش تعديل‌كننده راهبردهاي انضباطي اجباري معلم به ‌منزلۀ يك متغير مديريت كلاس درس در رابطه مسئوليت‌پذيري شخصي و اشتياق عاملي دانش‌آموز بود. اشتياق عاملي بيانگر مشاركت سازنده و داوطلبانه‌ دانش‌آموز و عدم انفعال او در جريان آموزش است. اين اشتياق متأثر از متغيرهاي شخصي، مسئوليت‌پذيري، محيط كلاس و راهبردهاي انضباطي است. جامعه پژوهش شامل همۀ دانش‌آموزان مدارس غيردولتي دوره متوسطه اول شهر تهران بودند. داده‌هاي پژوهش با مشاركت 334 دانش‌آموز پايه هفتم، هشتم و نهم 15 كلاس در پنج مدرسه متوسطه دوره اول مناطق گوناگون شهر تهران و با به ‌كارگيري پرسشنامه‌هاي اشتياق عاملي ريو و تسنگ (2011) و مسئوليت‌پذيري دانش‌آموز لوئيس (2001) گردآوري شدند. داده‌هاي راهبرد انضباطي اجباري معلمان بر اساس تجربه دانش‌آموزان از رفتار انضباطي معلم با پاسخ به مقياس راهبرد انضباطي اجباري سنجيده شدند. در تحليل رگرسيون براي تعيين نقش متغير تعديل‌كننده و تحليل داده‌ها از برنامه الحاقي پردازشگر ‌هايس استفاده شده است. يافته‌هاي پژوهش ضمن تأييد كردن اثر مسئوليت‌پذيري بر اشتياق، نشان دادند كه راهبردهاي انضباطي اجباري معلم اثر مسئوليت‌پذيري بر اشتياق عاملي دانش‌آموز را تعديل مي‌كنند. بر اساس روش جانسون نيمن رابطۀ مسئوليت‌پذيري شخصي و اشتياق عاملي دانش‌آموز‌ با كاهش ميزان راهبرد اجباري از سطح 0/85 معنادار است كه در نتيجه ضريب تأثير مسئوليت‌پذيري شخصي بر اشتياق عاملي كاهش مي‌يابد. راهبرد اجباري از تكنيكهايي بهره مي‌برد كه موجب ايجاد محيط مهاركننده و كاهنده خودپيروي مي‌شوند. در چنين شرايطي به‌ رغم مسئوليت‌پذيري دانش‌آموز، با شيوع راهبردهاي انضباطي اجباري از سوي معلم، دانش‌آموزان اشتياق كمتري از خود نشان مي‌دهند.