بازخواني روايت آزادسازي هرمز با تكيه بر متون تاريخي به زبان فارسي

يكي از موضوعات مهم دورۀ صفويه، چالش‌هاي آنان با بيگانگان در خليج‌فارس، مانند پرتغالي‌هاست. تا پيش از ورود استعمارگران به خليج‌فارس، اين شاهراه مهم تجاري، محل مبادلات آزاد اقتصادي و كانوني براي مبادلات تجاري اقوام و ملل مختلف بود. تسلط پرتغالي‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها بر خليج‌فارس، باعث ركود حيات اقتصادي و اجتماعي اهالي اين منطقه و از بين رفتن تجارت آزاد شد. سلطۀ پرتغالي‌ها كه بيش از يك قرن به طول انجاميد، سرانجام در زمان شاه‌عباس اول خاتمه داده شد. يكي از مسائل مهم در خاتمه‌بخشيدن به تسلط پرتغالي‌ها بر اين نواحي و به‌ويژه دربارۀ جزيرۀ هرمز، نقش بريتانياست كه از سوي برخي مورخان غربي، بسيار مبالغه‌آميز مطرح شده است. اين مسئله به صورتي است كه برخي مورخان حضور نيروهاي بريتانيا را در اين نبردها، مهم‌ترين عامل شكست پرتغالي‌ها قلمداد كرده‌اند. اين پژوهش، بازخواني و تحليل اين پيش‌فرض، با اتكا به روايات ايراني است. سؤال اساسي آن است كه كيفيت و نقش نيروهاي بريتانيايي و ايراني در آزادسازي هرمز، در روايات و متون مهم فارسي مربوط به اين نبرد چگونه مطرح شده است؟ به نظر مي‌رسد كه با توجه به متون تاريخي فارسي و به‌ويژه آثار منظوم، نقش و اثرگذاري نيروهاي ايراني در آزادسازي هرمز بسيار بيشتر از انگليسي‌ها بوده است. در اين پژوهش با روش تحليلي- توصيفي، اين موضوع بررسي شده است.