بررسي پراكنش جغرافيايي و تراكم جمعيت سرخرطومي آزولا Stenopelmus rufinasus Gyllenhal در شاليزارها و زيستگاه‌هاي آبي شمال كشور

آزولا (Azolla spp.: Salviniaceae) نوعي سرخس آبزي است كه با هدف افزايش حاصلخيزي اراضي شاليزاري وارد كشور شد، اما اين علف‌هرز به دليل شرايط اقليمي مناسب و فقدان دشمنان طبيعي در زيستگاه جديد، طغيان نمود و به معضلي در زراعت برنج و عاملي مخرب در اكوسيستم‌هاي آبي تبديل شد. در سال‌هاي اخير عامل كنترل بيولوژيك اين علف‌هرز به نام سرخرطومي آزولا (Stenopelmus rufinasus Gyllenhal (Curculionidae وارد شمال ايران شد. در اين پژوهش پراكنش جغرافيايي و تراكم فصلي جمعيت سرخرطومي آزولا با نمونه‌برداري‌هاي منظم ماهيانه در شمال كشور مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه مدت زمان لازم براي تكميل يك نسل در شرايط نيمه‌صحرايي حدود دو هفته است. لاروها و حشرات كامل هر دو از آزولا تغذيه مي‌كنند. سرخرطومي آزولا در شمال كشور به خوبي پراكنش يافته و مستقر شده است و با تغذيه از آزولا جمعيت آن را در تالاب‌ها، مانداب‌هاي دائمي و شاليزارها كاهش داده است. در مقايسه تراكم جمعيت سرخرطومي در سه منطقه غرب، شرق و مركز استان گيلان مشخص شد كه بيشترين تعداد كل (667 عدد حشره در يك كيلوگرم آزولا) و بيشترين تعداد حشرات بالغ (363 حشره‌ي بالغ در يك كيلوگرم آزولا) در منطقه مركزي استان بود. در حالي‌كه تراكم لاروها (397 عدد لارو در يك كيلوگرم آزولا) در منطقه شرقي استان بيشتر از مناطق ديگر بود. در بررسي تراكم جمعيت در شهرستان‌هاي مختلف گيلان، بالاترين تراكم كل (2690 لارو و حشره‌ي كامل در يك كيلوگرم آزولا) و حشرات بالغ (2022 حشره‌ِ بالغ در يك كيلوگرم آزولا) در شهرستان شفت و بالاترين تراكم لارو (1920 لارو در يك كيلوگرم آزولا) در منطقه رودبنه لاهيجان مشاهده شد. بر اساس نتايج به دست آمده، تراكم فصلي جمعيت سرخرطومي در بهار و زمستان بالاتر بود كه با توجه به شرايط اقليمي منطقه و حساسيت آزولا به گرما و رطوبت، بديهي به نظر مي‌رسد. بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش، سرخرطومي آزولا به خوبي در مناطق شمالي كشور گسترش يافته و مستقر شده است.