تحليل مقابله‌اي چندمعنايي تركيبات سر در فارسي و انگليسي: رويكردي ساختي - شناختي

هدف پژوهش حاضر تحليل مقابله‌اي چندمعناييِ تركيبات سر در فارسي و انگليسي و شناسايي طرحواره‌هاي ساختي ناظر بر ساخت اين تركيبات برمبناي ساختواژ ساختي بوي (2010) و در نهايت ارزيابي اين انگاره در مواجه با داده‌هاي اين دو زبان است. بدين منظور، تمام واژه‌هاي مركب فارسي و انگليسي كه سر به عنوان سازۀ اول در آنها ظاهر مي‌شود از منابع مختلف، از جمله فرهنگ سخن، فرهنگ زانسو، فرهنگ انگليسي آكسفورد، فرهنگ‌هاي آنلاين مريوم وبستر، كمبريج و كولينز استخراج شدند. سپس به مقوله‌بندي معنايي و تحليل تفاوت‌ها و شباهت‌هاي آنها پرداخته شد. روش پژوهش توصيفي-تحليلي است و داده‌ها شامل 300 واژه مركب است. يافته‌ها نشان‌ داد كه چندمعنايي‌ِ اين تركيبات، نه در سطح واژه‌هاي عيني، بلكه در سطح ساخت‌ها و طرح‌واره‌هاي انتزاعي قابل‌تبيين است و لذا آن را چندمعنايي ساختي انگاشتيم. همچنين، مشخص شد كه اگرچه طرحواره‌ها و زيرطرحواره‌هاي ساختي مشابهي براي تركيبات سر در هر دو زبان وجود دارد، اما تنوعات معنايي و تعداد زيرطرحوارهاي فرعي اين تركيبات در فارسي بيشتر از انگليسي است و اين تفاوت حاكي از آن است كه نظام طرحواره‌اي ساخت [Head-X] در فارسي نسبت به انگليسي پيچيده‌تر و بسط معنايي آن گسترده‌تر است.