مراتب آفرينش در گاهان

آفرينش يكي از اساسي‌ترين موضوعات هر ديني به شمار مي‌رود كه نمايانگر بخش مهمي از جهان بيني پيروان آن است. گاهان بخشي از اوستاست كه نسبت به ساير بخش‌ها بيشتر به چگونگي آفرينش پرداخته به طوري كه مي‌توان گفت آفرينش يكي از مضامين مهم گاهاني به شمار مي‌رود. با توجه به اين كه آفرينش در دين زردشتي بيشتر از منظر اسطوره‌شناسي بررسي شده است ضروري به نظر مي‌رسد كه ديدگاه گاهان نيز در اين مورد روشن شود. در گاهان براي بيان چگونگي آفرينش از اصطلاحاتي چون زاييدن، آفريدن و ساختن استفاده مي‌شود كه هر كدام در جاي خود نگاه متفاوتي به آفرينش را مي‌رساند. به منظور روشن ساختن چگونگي رخداد آفرينش در گاهان، در مقالۀ حاضر مفهوم آفرينش با توجه به سه واژۀ نام‌برده بررسي شده و با مقايسۀ كاربرد آنها نتيجه‌گيري مي‌شود كه در گاهان باور به وجود سه مرحلۀ مختلف از آفرينش ديده مي‌شود كه با زايش آغاز و سپس ملزومات آن بخشيده و در نهايت اجزاي آن ساخته مي‌شده است و زايش آغازين كه با اصطلاح «هستي نخستين» عنوان مي‌شود فقط منحصر به اورمزد بوده است. اين نگرش ديدگاهي عرفاني را به مقولۀ آفرينش نشان مي‌دهد.