بررسي ساختار نحوي افعال مركب دوجزئي بر پايۀ نظريۀ صرف توزيعي

فعل مركب يكي از پربسامدترين انواع فعل در زبان فارسي است و تاكنون موضوع پژوهش‌هاي متعددي بوده است. اين فعل درواقع محمول مركبي است متشكل از يك جزء فعلي (همكرد) و يك يا چند جزء غيرفعلي (فعليار) كه‌ با هم، معنايي را افاده مي‌كنند. در اين مقاله الگويي براي ساختار نحوي افعال مركب دوجزئي در زبان فارسي بر پايۀ نظريۀ صرف توزيعي ارائه مي‌دهيم. در ساختار افعال مركب به‌ازاي هر يك از اجزا يك ريشۀ انتزاعي دخيل است. اين ريشه‌ها فاقد مقولۀ دستوري و جوهرۀ آوايي و صرفاً زنجيره‌اي از مشخصه‌هاي صوري‌اند. پس از ادغام و حركت به فراخور ساخت نحوي موردنظر، يعني پس از پايان اشتقاق نحوي، مطابق مباني صرف توزيعي دستخوش فرايندهاي پسانحوي مي‌شوند. درنهايت گره‌هاي نحوي، براي درج‌ مؤخر واحدهاي واژگاهي آماده مي‌شوند. نشان مي‌دهيم كه ريشۀ مربوط به جزء غيرفعلي در جايگاه هستۀ گروه محمول وارد اشتقاق مي‌شود و بار اصلي حمل جمله را به عهده دارد، اين گروه خود در جايگاه خواهر گروه فعلي كوچك است كه هسته‌اش با ريشۀ مربوط به جزء فعلي اشغال شده است. همچنين درمورد افعال مركب گذرا، گروه فعلي كوچك شكافته است و گروه جهت ذيل آن قرار دارد.