پيرامون «را» در مفعول صريح بر مبناي رويكرد دستور واژي ‌- نقشي

‌دبيرمقدم (۱۳۸۳،۱۳۶۹) بر اين باور است كه «را» علاوه بر آنكه مي‌تواند از لحاظ نحوي نقش‌نماي مفعول صريح باشد، از لحاظ اطلاعي مي‌تواند نشان مبتداي ثانويه آن باشد. در‌اين‌بين، برخي از پژوهشگران رخداد «را» در مفعول صريح به‌عنوان نشان مبتداي ثانويه، هنگامي كه نكره است و يا هنگامي كه در پاسخي به پرسش گوينده به‌عنوان كانون اطلاعي در بافت گفتماني تلقي‌مي‌شود، مورد‌‌چالش قرار‌داده‌اند و اين نشان را معطوف به عواملي چون تشخيص‌پذيري، معرفگي و مشخص‌بودگي دانسته‌اند. هدف از پژوهش حاضر بررسي نشان «را» بر اساس رويكرد كينگ (۱۹۹۷)، بات و كينگ (۲۰۰۰) و ابوبكري (۲۰۱۸) در دستور واژي‌-نقشي با‌تكيه‌‌بر تعاريف ارائه‌شده از مبتداي ثانويه توسط دبيرمقدم (۱۳۸۳،۱۳۶۹) و دالريمپل و نيكولااوا (۲۰۱۱) ‌است. روش پژوهش توصيفي-تحليلي است و داده‌ها به دو شيوۀ كتابخانه‌اي و ميداني گردآوري شده‌اند. يافته‌ها نشان مي‌دهند كه «را» به‌عنوان پس‌اضافۀ دستوري در ساخت نقشي در مشخصۀ «صورت حرف اضافه» قرار‌مي‌گيرد و مي‌تواند نقش مفعول متممي پذيرنده و يا كنش‌پذير را به‌جاي نقش مفعول صريح نشان‌دار‌كند. «را» در ساخت اطلاع در مشخصۀ «صورت گفتماني» قرار‌مي‌گيرد و منجر به نشان‌داري مبتداي ثانويه مي‌شود. در ساخت سازه‌اي نيز به‌عنوان هستۀ حرف اضافه باعث شكل‌گيري گروه حرف‌اضافه‌اي مي‌شود. همچنين در موارد چالش‌برانگيز مذكور اين امر نشان‌‌داده‌شده‌است كه با پيشنهادي مبني‌بر ساخت اطلاع لايه‌اي، نشان «را» به‌عنوان «صورت گفتماني» مبتداي ثانويه را در سطح جمله نشان‌دار‌مي‌كند و در سطح گفتماني مبتداي ثانويه مي‌تواند در لايۀ زيرين و يا بيروني ساير عناصر اطلاعي در ساخت اطلاع قرار‌گيرد. ازاين‌رو مي‌توان نتيجه‌گرفت كه رويكرد مذكور در دستور واژي-نقشي هم‌راستا با نظر دبيرمقدم (۱۳۸۳، ۱۳۶۹) مبني ‌بر تأثير عوامل نحوي و اطلاعي بر رخداد «را»، مي‌تواند بازنمايي جامعي از نشان «را» ارائه ‌دهد.