قيدهاي زبان فارسي از نگاه سرنمون رده‌ شناختي به اجزاء كلام

مقوله ي قيد از مباحث پيچيده اي است كه تاكنون جنبه هاي متفاوتي از آن مورد بررسي قرار گرفته است. با اين وجود، زبان شناسان در خصوص مسائل متنوع مربوط به قيد، از تعريف آن گرفته تا اصالت آن به عنوان يك مقوله واژگاني، به توافق همگاني نرسيده اند. در اين پژوهش سعي بر آن است تا در چارچوب نظريه ي سرنمون رده شناختي با مشخص كردن ويژگي هاي سرنموني قيدهاي فارسي به تعيين جايگاه آن ها در نقشه ي معنايي اجزاء كلام كرافت  به عنوان يكي از اجزاء كلام پرداخته شود. به اين منظور، با توجه به معيارهاي رده شناختي، شماري از قيدهاي پركاربرد در زبان گفتاري فارسي معيار مورد استفاده در برنامه‌هاي تلويزيوني و متون مختلف فارسي معاصر مورد بررسي قرار گرفت. بر اساس نتايج به دست آمده، جايگاه قيدهاي بي نشان در زبان فارسي كه به لحاظ نقشي تعريف شده اند و از نظر رده شناختي بي نشان به حساب مي آيند در نقشه ي معنايي اجزاء كلام كرافت مانند صفت هاي بي نشان در طبقه ي معنايي ويژگي تعيين گرديد و مشخص شد كه اين قيدهاي بي نشان، بر خلاف صفت هاي بي نشان كه به بيان نقش كنش گزاره اي توصيف در درون ارجاع مي پردازند، نقش كنش گزاره اي توصيف در درون اسناد را ايفا مي كنند. همچنين جايگاه گروه هاي حرف اضافه اي فعلي و فعل هاي قيدگون نيز به عنوان قيدهاي نشان دار، به ترتيب، به منزله ي واژه هاي چيز و بيان گر نقش كنش گزاره اي توصيف در درون اسناد و واژه هاي كنش و بيان گر نقش كنش گزاره اي توصيف در درون اسناد در نقشه ي معنايي اجزاء كلام كرافت مشخص گرديد. در واقع، اين نوشتار نشان داده است كه مقوله ي واژگاني قيد كه در نظريه كرافت(2001) ناديده گرفته شده بود را نيز مانند ساير مقوله‌ها مي‌توان در نقشه ي معنايي اجزاء كلام وارد نمود و مقوله ي قيد هم در نظريه ي سرنمون رده شناختي قابل بررسي است.