گسترۀ جغرافيايي زبان تاتي و ارتباط آن با زبان پهلوي اشكاني (پارتي)

يكي از شاخه‌هاي مهم زبان ‌هاي ايراني، شاخۀ شمال ‌غربي است كه زيرمجموعۀ فراواني دارد و در مناطق وسيعي از ايران و خارج از آن گويشور دارد. از زيرشاخه‌هاي آن مي‌توان به تاتي، تالشي، گيلكي و سمناني و غيره اشاره كرد. در دهه‌هاي أخير پيرامون زبان‌ها و گويش‌هاي ايراني پژوهش‌هاي زيادي انجام شده و هر روز در حال تكميل شدن هستند. هنينگ، يارشاطر، لُكوك، استيلو در مورد دسته‌بندي زبان‌هاي شمال، شمال‌غرب و مركزي ايران نظرات ارزنده‌اي ارائه كرده‌اند. محققان گويشور داخل ايران نيز در دهه‌هاي أخير داده‌هاي سودمندي از زبان رايج در مناطق خود منتشر كرده‌اند. يارشاطر و استيلو در مورد خانوادۀ تاتي، به دسته‌بندي‌هاي قابل توجهي دست زده‌اند. در اين مقاله ضمن بيان آن دسته‌بندي‌ها، به تعدادي از گويش‌هاي تاتي كه در دسته‌بندي يارشاطر و استيلو نيامده، اشاره خواهد شد. هدف از اين پژوهش، بازخواني متون به قصد دست‌يابي به همه گويش‌هاي خانوادۀ زباني تاتي است. پرسش اصلي اين تحقيق آن است كه «زبان تاتي در چه مناطقي رواج دارد و چه ارتباطي با زبان پهلوي اشكاني (پارتي) دارد؟» بررسي شواهد تحقيق نشان مي‌دهد كه زبان پهلوي اشكاني مي‌تواند به عنوان نياي زبان‌هاي تاتي فرض شود.