كاهش واكۀ /a/ به /e/ پس از وندافزايي در گويش فارسي مزيناني و تحليل آن از ديدگاه هاي متفاوت

كاهش واكه‌اي به طرز قابل توجهي در مطالعات پيشين بويژه از سوي كراسوايت (2000)، هريس (2005) و انگارۀ [AIU] اندرسون (1996) بررسي و دسته‌بندي شده‌است. پژوهش حاضر نيز با هدف گزارش كاهش واكۀ /a/به/e/ پس از وندافزايي و تركيب صورت گرفت كه در گويش فارسي مزيناني(سبزوار-خراسان‌رضوي) مشاهده مي‌گردد. اين كاهش در چارچوب نظريۀ بهينگي توصيف‌ وبا رويكردهاو دسته‌بندي‌هاي پيش‌گفته تبيين شد. لذا، تعميم زير از منظر بهينگي به دست آمد: در اين گويش، واكۀ /a/ در هجاي فاقد تكيۀ ناشي از انتقال جايگاه تكيه در اثر وندافزايي و تركيب با محيط همگون و به واكۀ /e/ تبديل شده و اين امر با يك درجه افراشتگي آن محقق مي‌گردد؛ چنانچه، در مجاورت واكۀ /a/ همخوان چاكنايي وجود داشته باشد، كاهش واكه-اي صورت نمي‌گيرد. مضافا، اين تغيير واكه‌اي از ميان ديدگاه‌هاي پيش‌گفته بر تقسيم‌بندي كراسوايت (2000) منطبق‌است. بنابر اين تقسيم‌بندي، اين كاهش از نوع رسايي‌بنياد محسوب مي‌شود؛ زيرا، پس از انتقال جايگاه تكيه در نتيجۀ وندافزايي، از ميزان رسايي آن هسته نيز كاسته شده تا به‌لحاظ برجستگي با محيط وقوع همگون گردد. از طرفي، بررسي در چارچوب انگارۀ [AIU] نيز نشان داد كه در تغيير/a/ به /e/ با شرط واژگوني هسته روبرو هستيم. از نظر كراسوايت، مقولۀ [A] در هستۀ واكۀ واقع در هجاي بي‌تكيه قرار نمي‌گيرد، كه‌البته، مثال نقيض آن در كاهش /α/ به /o/ در بافت‌هاي بي‌تكيۀ گويش مزيناني مشاهده شد. مقايسۀ داده‌هاي اين گويش با موارد نظير آنها در گونۀ معيار در همين زمينه نيز نشان داد كه اين گويش دقيقاَ عكس گونۀ معيار عمل مي‌كند.