ارزيابي نظريه‌هاي احباط و تكفير با سنجه احاديث اهل بيت عليهم السلام

«احباط و تكفير» آموزه‌اي قرآني است كه انديشمندان مسلمان در فهم حقيقت آن اختلاف كرده‌اند. از اين اختلافات، سه نظريه‌ي عمده متولد شده، كه صاحبان آنها همگي، فهم خود را مستند به قرآن مي‌كنند: نظريه «تحابط كلي»؛ نظريه «نفي كلي تحابط» (نظريه موافات)؛ نظريه «احباط جزئي». پژوهش‌هاي مختلفي در اثبات يا ردّ هر يك از اين نظريه‌ها صورت گرفته، اما آنچه در اين ميان كمتر مورد توجه قرار داشته، ارزيابي نظريه‌هاي مذكور با سنجه احاديث است. پرسش اصلي پژوهش حاضر اين است كه: «احاديث اهل‌بيت(ع) در باب احباط وتكفير همسو با كدام‌يك از نظريه‌هاي موجود است؟». محدوده پژوهش، احاديث منقول از اهل‌بيت(ع) است و منابع احاديث نيز اعم از جوامع حديثي و تفاسير روايي است. نتيجه‌ي جست‌وجوي گسترده‌اي كه در جوامع حديثي و تفاسير روايي صورت گرفت، اين است كه احاديث احباط و تكفير بر سه دسته‌اند: احاديث تأييدي يا استشهادي؛ احاديث تبييني و احاديث تطبيقي. از هيچ‌يك از اين سه دسته نمي‌توان به صراحت و به دلالت مطابقي، مطلبي در باره حقيقت احباط و تكفير و تأييد يا ردّ نظريه‌هاي موجود پيدا كرد، اما-با تبييني كه در متن مقاله آمده- مي‌توان چنين استنباط كرد كه نظريه سوم (احباط جزئي)، با مدلول التزامي احاديث احباط و تكفير همراهي بيشتري دارد