روش‌شناسي كشف نظام عناصر دين

امروزه با مشخّص شدن اهميّت نگرش سيستماتيك به دين، تبيين نظريه‌اي روشي و الگو محور براي استنباط روابط بين اجزاء نظام، امري ضروري است. اين نوشتار، ضمن بررسي مهم‌ترين روش‌هاي موجود كشف نظام، به دنبال پاسخ به اين سؤال است كه چه روش مطمئني در باب كشف روابط ميان اجزاء دين وجود دارد؟ اين مهمّ با روش تحليل عقلي و استنباط از داده‌هاي نقلي صورت مي‌‌گيرد و اين يافته‌ها را براي ما مشخص مي‌‌سازد كه همه اجزاء دين در عين تشريعي و وحياني بودن، در مقام تحقق نمودي خارجي دارند. عناصر دين در مقام تحقّق غاياتشان وابسته به يكديگرند و ارتباط علّي معلولي ناگسستني ميان آن‌ها برقرار است. اين ارتباط علّي با تحليل عقلي و داده‌هاي نقلي قابل كشف و استنتاج است. توسعه و گسترش مرحله به مرحله اين روابط از عناصر اصلي به عناصر فرعي و كشف نظام ثبوتي عناصر دين محقّق، پايه‌اي متقن براي كشف ساز وكار اقامه دين در مقام اثبات خواهد بود.