چيستي و كاربردهاي عقلانيت سلَفي در فهم متون ديني و نقد آن

عقلانيت كاربرد عقل و حضور آن در فرهنگ و جامعه است كه گونه‌‌هاي مختلفي دارد؛ همچون عقلانيت ابزاري، انتقادي و عقلانيت اسلامي. مسئله اين تحقيق تبيين چيستي، كاركردها و نقد عقلانيت سلفي است كه در اين تحقيق تلاش مي‌شود با روش توصيفي و تحليلي منظرگاه آن نسبت به فهم آموزه‌ها و گزاره‌‌هاي ديني، بيان گردد. يافته‌‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه اساس نظام انديشگي و عقلانيت سلفي را اهتمام جدي به دو منبع مهم شرعي يعني «كتاب» و «سنت» و يك روش برجسته استنباطي يعني منهج «سلف»، شكل مي‌دهد. آنان به‌صورت متناقض‌ باآنكه به‌صورت نظري قياس و استحسان و استصلاح را به‌عنوان قواعد و اصول اجتهادي‌شان، مي‌پذيرند؛ اما در مقام عمل چنان شروط محدودكننده‌اي را پي مي‌ريزند كه درواقع پاي «عقل» از ورود به اين روش‌هاي اجتهادي كوتاه مي‌گردد و اين اصول به قواعد بسيار محدود فقهي در دايره متون و نصوص، تنزل مقام مي‌يابند و از «اصول اجتهادي كارآمد» به «قواعد زائد و غيرضروري» تغيير شكل مي‌دهند.