سنت‌هاي الهي و حركت تكاملي جوامع و تاريخ

از ديرباز انديشه ترقي جوامع و تاريخ از يك وضعيت پست‌تر به‌سوي وضعيتي عالي‌تر، محل بحث دانشمندان بوده است. نوشتار حاضر به اين مسئله مي‌پردازد كه آيا مي‌توان از طريق سنت‌هاي الهي، حركت تكاملي جامعه و تاريخ را ثابت يا تقويت كرد؟ دراين پژوهش براي كشف و استخراج سنت‌ها از روش نقلي- ‌وحياني و در گردآوري اطّلاعات از روش كتابخانه‌اي و در داده‌پردازي از روش توصيفي-‌ تحليلي استفاده شده است. يافته‌هاي تحقيق: نشان مي‌دهد كه هرچند براي اثبات حركت تكاملي به مقتضاي فطرت و جعل خلافت الهي (مباني انسان‌شناختي)، نقش دين و انبياي الهي (مباني دين‌شناختي) و حركت جهان به سوي خدا و عكس‌العمل نشان دادن آن نسبت به ظلم و گناه (مباني جهان‌شناختي) توجه شده است؛ اما از مقتضاي سنن الهي غفلت شده است. از رهگذر تلفيق اين مباني با سنت‌‌هايي نظير استخلاف صالحان و همچنين سنت‌هاي پيش از آن مانند سنت استيصال و ابتلاء، مي‌توان تصوير واضحي از حركت تكاملي جوامع و تاريخ ارائه كرد.