بررسي و نقد نظريۀ زيادت صفات حق‌تعالي بر ذات او از منظر فخر رازي

اين نوشتار به دنبال پاسخ‌گويي به پرسش اصلي «رابطۀ بين ذات و صفات الهي از منظر فخر رازي چگونه است؟» شكل گرفته است. پژوهش حاضر با محور قراردادن صفات ذات، بررسي‌هاي خود را پيش برده است. يافته‌هاي پژوهش عبارت‌اند از: فخر رازي بسياري از مسائل مطرح‌شده پيرامون صفات الهي را به مباحث لفظي فرو كاسته است و از اين رهگذر مي‌كوشد اختلافات كلامي مربوط به اين مسئله را به حداقل برساند؛ اما او اين راهكار را در موارد بسياري رعايت نمي‌كند و بررسي‌هاي وجودشناسانۀ بسياري در رابطه صفات و ذات انجام داده است. فخر رازي ضمن دلايل كلي و خاص هر صفتي، سعي در رد عينيت ذات و صفات دارد. او دلايل رد عينيت را كافي نمي‌داند و در مواردي به عينيت متمايل مي‌شود؛ اما همچنان در جايگاه متكلمي اشعري از غيريت دفاع مي‌كند. فخر رازي براي ايجاد وفاق ميان اين ديدگاه‌ها غيريت صفات الهي با ذات را نظريۀ مختار خود بر مي‌گزيند؛ اما براي حل مشكلات آن با بيان قيام صفات به ذات به عنوان نحوه غيريت، در‌واقع خالقيت ذات براي صفات را مي‌پذيرد و خود را به عرفا بسيار نزديك مي‌نمايد