بررسي و نقد نظريه‌هاي ارزش مبادلي با تأكيد بر تمايز ارزش شأني و فعلي

ارزش مبادلي ازجمله مهمترين موضوعاتِ مطرح در علم اقتصاد است كه در فقه نيز تحت‌عنوان ماليت مدّنظرِ فقيهان قرار گرفته است و در هر دو علم نظريه‌هاي گوناگوني راجع به منشأ آن ارائه شده است. مطالعهٔ نظريه‌هاي رايجِ ارزش نشانگر آن است كه در اين نظريات با نگاهي ايستا به ارزش مبادلي نظر شده است و از آن به‌عنوان برايندي نقطه‌اي ياد شده كه معلول علل و عواملي است كه در مقطعي از زمان، منشأ ايجاد ارزش مي‌شوند.در اين نوشتار به‌روش توصيفي - ‌تحليلي درصدد اثبات اين موضوع هستيم كه ارزش مبادلي، معلولِ فرايندي پويا، خطي و جريان‌مند است كه در طول زمان با طي مراحل مختلف از شأنيت به فعليت مي‌رسد. در اين راستا، با معرفي دو قسمِ ماليت و ارزش مبادلي شأني و فعلي و درنتيجه تمايز مال شأني و فعلي مشخص مي‌شود كه غفلت از اقسام ارزش از سويي و عدم‌تحليل دقيق فرايند شكل‌گيريِ ارزش از سوي ديگر، منشأ اختلافات و اشتباهات در نظريه‌هاي ارزش شده است.