بررسي توفان هاي تندري در ايران

توفان هاي تندري يكي از پديده هاي جوي هستند كه در زمان رخداد آنها، اغلب بادهاي شديد، همراه با بارش هاي سنگين و رعد و برق گزارش مي شود. رخداد آنها در بسياري از موارد همراه با خسارت هاي فراوان مالي و جاني است. اين پژوهش با هدف بررسي مكاني زماني توفان هاي تندري و شناخت روند آنها در ايران انجام شد. بدين منظور از داده هاي ماهانه تعداد روزهاي توفان هاي تندري 201 ايستگاه همديد ايران از بدو تأسيس تا سال 2010 استفاده گرديد. ابتدا فراواني رخداد ماهانه و سالانه توفان هاي تندري ايستگاههاي همديد در گستره ايران محاسبه شد. همچنين روند توفان هاي تندري براساس آزمون ناپارامتري من كندال بررسي و مقدار كاهش يا افزايش اين پديده به كمك آزمون برآورد كننده شيب سن مشخص شد. نتايج اين پژوهش نشان داد كه توفان هاي تندري از نظر مكاني در تمام گستره ايران رخ مي دهند. با اين حال فراواني اين پديده در شمال غرب، جنوب غرب و جنوب شرق ايران بيش از ساير بخش هاي ديگر است. از نظر زماني نيز در هر ماه از سال بخشي(هايي) از ايران به عنوان كانون بيشينه رخداد توفان هاي تندري است. به عنوان مثال در زمستان مناطق جنوب غرب، جنوب و جنوب شرق ايران، در اوايل فصل بهار، غرب و شمال غرب ايران، و در اواخر بهار جنوب شرق كشور، كانون اصلي رخداد اين پديده بوده است. در تابستان شمال غرب تا شمال شرق ايران و همچنين جنوب شرق و جنوب استان فارس مراكز اصلي شكل گيري توفان هاي تندري هستند. در آغاز فصل پاييز سواحل درياي خزر تا شمال خليج فارس و به سمت شمال غرب ايران و در نوامبر و دسامبر نيز جنوب غرب و غرب ايران محل اصلي رخداد اين پديده جوي بوده است. نتايج ديگر اين پژوهش نشان داد كه روند توفان هاي تندري نيز در گستره ايران مشابه نبوده است. اين پديده در شمال غرب، جنوب غرب و نيمه جنوبي استان كرمان روند افزايشي معني داري(بيش از 1 روز در سال) را در سطح اطمينان 99% را نشان داد. همچنين در جنوب شرق و بخش وسيعي از ايران مركزي كاهش معني دار(0/7 روز در سال) برآورد گرديد. در ساير بخش هاي ايران كاهش يا افزايش توفان هاي تندري به صورت پراكنده مشاهده شده است كه البته مقدار آن در سطوح اطمينان 99%، 95% و 90% معني دار نبوده است.