چالش‌ها و راهبردهاي روابط تجاري ايران و افغانستان

ايران و افغانستان دو كشور با اشتراكات فراوان، دغدغه‌هاي مشترك و زمينه‌هاي بسيار براي همكاري هستند كه دست‌كم از يك قرن گذشته با يكديگر روابط نزديكي دارند. به‌رغم تشابهات زباني و فرهنگي، به‌واسطه ژئوپليتيك ناپايدار افغانستان، تاريخچه سياسي نيم‌قرن گذشته اين كشور با تلاطم‌هاي متعددي روبه‌رو بوده كه نتيجه آن، تفاوت‌ عظيم در سطح زندگي مردم در دو سوي مرز است. ناامني، فقدان ثبات سياسي و نرخ بالاي بيكاري در افغانستان سبب مشكلات امنيتي و حتي تهديدات جمعيتي براي همسايگان خود به‌ويژه ايران شده است. اين در حالي است كه با اتخاذ سياست‌هاي هوشمندانه در سطح كلان تصميم‌گيري مي‌توان با توسعه هدفمند زيرساختي در جغرافياي افغانستان نه‌تنها وضعيت اقتصادي فقيرترين كشور دنيا را بهبود بخشيد، بلكه از هزينه‌هاي امنيتي و سياسي تداوم وضعيت كنوني براي كشور كاست. با اين هدف در اين نگارش تلاش شد تا با نگاهي جامع، مجموعه مسائل و دغدغه‌هاي دو كشور در زمينه‌هاي مختلف به‌خصوص تجارت دوجانبه شناسايي و احصا شود. ازجمله مهم‌ترين چالش‌هاي روابط دو كشور مي‌توان به فقدان ثبات سياسي و امنيت متزلزل افغانستان، لجستيك ضعيف و حجم بالاي قاچاق مرزي اشاره كرد كه مسير تعاملات اقتصادي دو كشور را با مشكلاتي همراه كرده است. براي فائق آمدن بر اين چالش‌ها، ضمن استفاده از ديپلماسي اقتصادي فعال منطقه‌اي و جهاني لازم است تا نسبت به ايجاد رويه‌هاي واحد گمركي، تعميق همكاري‌هاي مرزي، استفاده از مدل‌هاي جديد در تسويه تجاري و گره زدن منافع دو كشور براي پيشبرد اهداف اقتصادي اقدام شود. مشخص است كه پنجره فرصت‌هاي طلايي در عرصه اقتصاد بين‌الملل براي هميشه باز نمي‌ماند و بي‌عملي در اين زمين بازي چيزي جز حسرت فرصت‌‌هاي ازدست‌رفته در پي ندارد.