اثر كشت متراكم بر عملكرد دانه و اجزاي عملكرد هيبريدهاي اميدبخش و لاين‌هاي والديني ذرت (.Zea mays L)

تنش‌هاي محيطي و مديريت نامناسب زراعي از عوامل اصلي كاهش عملكرد گياهان زراعي از جمله ذرت محسوب مي‌شوند. بر اين اساس ارزيابي هيبريد‌هاي اميدبخش ذرت و لاين‌هاي والديني آن‌ها در شرايط كشت متراكم براي شناسايي ارقام انعطاف‌پذير نسبت به شرايط نامساعد محيطي ضروري به نظر مي‌رسد. به‌همين منظور، چهار آزمايش مجزا طي سال‌هاي 1399 و 1400 در مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر اجرا شد و 21 لاين زودرس (آزمايش اول)، 26 لاين ديررس (آزمايش دوم)، 24 هيبريد زودرس (آزمايش سوم) و 26 هيبريد ديررس (آزمايش چهارم) مورد ارزيابي قرار گرفتند. براي ايجاد شرايط تنش و تشديد رقابت درون گونه‌اي، لاين‌ها و هيبريدهاي ديررس و زودرس به‌ترتيب با تراكم 140 و 160 هزار بوته در هكتار كشت شدند. نتايج نشان داد كه در بين لاين‌هاي زودرس، لاين 12 بيشترين عملكرد دانه (8262 كيلوگرم در هكتار) را داشت. در آزمايش دوم نيز لاين 12 بيشترين عملكرد دانه را داشت. در بين هيبريدهاي زودرس، هيبريد 1 بيشترين عملكرد دانه (9594 كيلوگرم در هكتار) را توليد كرد. در آزمايش چهارم نيز بيشترين عملكرد دانه (8313 كيلوگرم در هكتار) مربوط به هيبريد 10 بود. نتايج تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي نشان داد كه مناسب‌ترين ژنوتيپ‌ها براي كشت در شرايط تراكم بالا شامل لاين زودرس KE781010/521، لاين ديررس K47/2-2-1-2-2-1-1-1، هيبريد زودرس K1263/17×MO17 و هيبريد ديررس K47/2-2-1-3-3-1-1-1×K166B هستند. بر اساس نتايج هر چهار آزمايش كه نشان داد عملكرد دانه بيشترين همبستگي مثبت را با تعداد دانه در رديف بلال، تعداد دانه در بوته و تعداد بلال در بوته داشت، مي‌توان اظهار كرد كه ژنوتيپ‌هاي ذرت سازگار به كشت متراكم، توانايي توليد دانه و بلال بيشتري در شرايط كشت متراكم را داشته و تحمل بيشتري به تنش‌هاي محيطي دارند.